Obama tegenover compromislozen over schuld

Op 2 augustus bereikt de staatsschuld van de VS z’n limiet. Gesprekken over verhoging slepen zich voort.

In Washington gebeurt wat de bedenkers van het Amerikaanse politieke systeem volgens cynici altijd al in gedachten hadden. Een overheid die door interne tegenkrachten inherent zwak is, zodat politici geen schade kunnen berokkenen aan de vrijheden van het volk, dat zou de bedoeling zijn geweest van de Founding Fathers.

Het wekenlange debat over het schuldenplafond is een uiting van dit systeem. President Obama en de Democraten in het Congres willen meer schulden kunnen maken, zodat ze ook na 2 augustus, de wettelijke deadline, geld kunnen lenen om de rente op schulden en de rekeningen van de overheid te betalen. Hiermee moet het Congres instemmen. Met een Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en een Democratische in de Senaat is het resultaat stilstand.

Vooral de Republikeinen, die met steun van de anti-belasting Tea Party-beweging wonnen in verkiezingen van 2010, zijn compromisloos. Geen hogere belastingen, hoeveel bezuinigingen Obama daar ook tegenover stelt. Want meer belasting is economisch slecht .

Over minder dan twee weken bereikt de staatsschuld de limiet van 14,3 biljoen dollar. Ook deze week wordt waarschijnlijk geen akkoord bereikt over een hoger plafond.

Vandaag stemt het Huis van Afgevaardigden over een wetsvoorstel van de Republikeinen (‘Cut, Cap and Balance’) dat zelfs volgens de eigen partij weinig overlevingskans heeft. Dat de Republikeinen hun voorstel toch ter tafel brengen, is om hun politieke punt te maken.

Het wetsvoorstel vraagt om niet eerder geziene bezuinigingen, een begrenzing van toekomstige overheidsuitgaven en de plicht voor de overheid de begroting altijd in balans te brengen. Anders gezegd: een verbod op begrotingstekorten. Dit laatste moet via een amendement worden vastgelegd in de Amerikaanse grondwet, aldus het Republikeinse wetsvoorstel.

President Obama heeft bij voorbaat al een veto uitgesproken. Mocht de wet ooit op zijn bureau belanden, dan zal hij weigeren te tekenen, zo zei het Witte Huis gisteren. Die kans is klein door de Democratische meerderheid in de Senaat.

Obama profileert zich ondertussen als pragmatische, probleemoplossende president. Hij is bereid te bezuinigen, zelfs als hij daarmee zijn eigen partij tegen zich in het harnas jaagt, zoals hij afgelopen vrijdag zei in zijn wekelijkse radiopraatje. Als de Republikeinen alleen maar hun weerstand zouden staken tegen het dichten van een paar gaten in de belastingwet.

Congresleden gaan, soms in coalitie met de tegenpartij, door met het ontwerpen van noodplannen. Het meest kansrijk lijkt het plan van Mitch McConnell, de belangrijkste Republikein in de Senaat, die samenwerkt met Harry Reid, de belangrijkste Democratische senator. Hierin wordt het schuldenplafond stapsgewijs verhoogd, waarbij de president bij iedere verhoging met minstens zo grote, door hem zelf aangewezen bezuinigingen over de brug moet komen. Dit plan geeft meer macht aan de president, want het Congres heeft niet langer het laatste woord over de aard van de bezuinigingen. Ontoelaatbaar, vinden veel Republikeinen. Maar het kan ook worden gezien als een slimme zet van McConnell. Immers, al het ongenoegen over de bezuinigingen zal zich dan tegen president Obama richten.