Machostad wil roze karakter benadrukken

In Rotterdam beginnen morgen de EuroGames, een sport- en cultuurevenement voor homo- en biseksuelen. De stad hoopt de acceptatie te vergroten.

Het is de evergreen van voetbalclub Feyenoord: Hand in Hand Kameraden! Vrijwel iedere Rotterdammer kent het marslied uit zijn of haar hoofd. Maar welke homoseksueel durft daadwerkelijk hand in hand over straat te gaan in de tweede stad van Nederland? „Ik wel, maar ik ben dan ook niet bang uitgevallen”, zegt Jerry van der Waarde. Toch kent hij „genoeg verhalen van homo’s die dat niet durven uit angst voor een pak slaag”.

Van der Waarde (54) is voormalig fractieleider van de VVD in de Rotterdamse gemeenteraad en voorzitter van PRhomo, een belangenvereniging van en voor ondernemers die zijn gericht op de homoscene. Als hij wil, loopt hij met zijn partner gearmd door Rotterdam. „Maar ik woon in een deel van de stad [Noordereiland], waar daar niet vreemd van wordt opgekeken. In de oude volkswijken is de tolerantie vele malen minder, en dan met name onder die – vergeef me de woorden – vervelende allochtone jochies.”

Amsterdam staat te boek als de gastvrije homohoofdstad van Europa, al wankelt die reputatie de laatste jaren wegens tal van (gewelds)incidenten. Ook landelijk is het aantal meldingen van geweld tegen of discriminatie van homoseksuelen toegenomen, blijkt uit cijfers van de politie. Rotterdam (609.000 inwoners, 174 nationaliteiten) geldt van oudsher als een stoere arbeidersstad met een dito machocultuur. Niet als het Roze Hart van de Randstad.

Maar de stad is niet homofoob, zegt vicevoorzitter Ben Groos van de homobelangenorganisatie COC Rotterdam. „Het grote verschil met Amsterdam is dat homo’s hier minder zichtbaar zijn, omdat het uitgaansleven voor homoseksuelen veel beperkter is en bovendien niet geconcentreerd in één bepaald gebied.” Het stadbestuur schat het aantal homo’s en lesbiennes in Rotterdam op grofweg 10 procent van bevolking: ruim 60.000. Groos: „Maar velen komen niet uit voor hun geaardheid. Omdat ze bang zijn of omdat ze getrouwd zijn.”

Het stadsbestuur maakt zich zorgen. Onderzoek van het antidiscriminatiebureau RADAR onderschreef vorig najaar het vermoeden dat de maatschappelijke acceptatie van homoseksualiteit ernstig te wensen overlaat. Gevolg: schaamte en gevoelens van eenzaamheid, aldus het rapport Gay in Rotterdam, waarin het stadsbestuur werd opgeroepen om ‘het roze karakter’ van de stad te benadrukken.

Het was een van de redenen om de EuroGames naar Rotterdam te halen. Morgen beginnen de Europese homospelen. Burgemeester Ahmed Aboutaleb onderbreekt zijn vakantie om de opening te verrichten. De stad betaalt ruim de helft (1 miljoen euro) van de kosten van het vijfdaagse sport- en cultuurevenement. „Een genereus maar noodzakelijk gebaar”, zegt de voorzitter van het organisatiecomité, Hans van Dop. „In Rotterdam hebben we nog een wereld te winnen, maar voor landen in het voormalige Oostblok geldt dat helemaal.”

De Rotterdamse politie houdt sinds vier jaar alle vormen van homovijandig gedrag bij. Het Kralingse Bos is een bekende homo-ontmoetingsplaats, die daarom ook aantrekkingskracht uitoefent op ‘potenrammers’. Toch is het aantal meldingen te verwaarlozen: drie geweldsincidenten in 2009, vier in 2010. Ter vergelijking: in Amsterdam werden vorig jaar 487 incidenten gemeld, waarbij in 182 gevallen sprake was van fysiek geweld.

De Rotterdamse politie spreekt van „een dark number”: mogelijk veel meer agressie, „maar er lijkt een drempel te bestaan om aangifte te doen”. In navolging van de Amsterdamse collega’s heeft het korps een ‘netwerk Roze in Blauw’ in oprichting, bedoeld om het publiek aan te sporen homoagressie wél te melden.

Het stadsbestuur heeft vorig jaar ook vijf ‘homoambassadeurs’ aangesteld, onder wie Tweede Kamerlid Mark Harbers (VVD). Zij bezochten sindsdien de besturen van bijna dertig middelbare scholen. „Met als insteek de vraag of en in hoeverre zij aandacht besteden in hun lessen aan het thema seksuele diversiteit”, vertelt een van de ambassadeurs, Kees Vrijdag. De bezoekjes bleken geen overbodige luxe. „Het blijft een lastig thema, zeker in een verhardende samenleving en met scholen die toch al alle zeilen moeten bijzetten.”

Raadslid Tunahan Kuzu (PvdA) vroeg het college in maart om opheldering na de molestatie van een homoseksuele man in het stadscentrum. Hij dringt aan op „diepgravend onderzoek, want het kan niet zo zijn dat een grote groep mensen zich uit angst stilhoudt”. Hoe gevoelig homoseksualiteit in Rotterdam ligt, bleek ook toen Kuzu’s partijgenoot Zeki Baran de Turkse gemeenschap onlangs opriep tot homotolerantie. Jonge Turks-Nederlandse homo’s moesten bovendien „uit de kast durven komen”, stelde Baran. Het kwam hem op een storm van kritiek te staan. Kuzu: „Die EuroGames zijn een aardige eerste stap, maar we hebben in Rotterdam nog wel wat werk te verzetten.”