Cameron was gevaarlijk dik met Murdochs

Vader en zoon Murdoch en Rebekah Brooks worden vandaag verhoord door een parlementscommissie. Of ze nu zwijgen of spreken, de positie van premier Cameron wordt er met de dag slechter op.

Waar is de Britse regering dezer dagen? Terwijl politici van de oppositie als nieuwe bekeerlingen de zendtijd vol kakelen in overtreffende afschuw over Rupert Murdochs invloed, terwijl Labour-leider Ed Miliband geen gelegenheid voorbij laat gaan te wijzen op de nauwe banden tussen premier David Cameron en uitgeverij News International, is het aan regeringszijde stil. Heel stil.

„Ik heb vandaag geen enkel ongevraagd telefoontje gekregen van Tory-parlementsleden die Camerons kant van de zaak willen belichten”, blogde gisteren James Forsythe, politiek verslaggever van het invloedrijke conservatieve politieke tijdschrift The Spectator. „Waar zijn Camerons Praetorianen?”

Toegegeven, het parlementair reces zou deze week beginnen en David Cameron is op reis in zuidelijk Afrika om Britse handelsrelaties te verstevigen – een reis die hij onder druk eerder afbreekt. In zijn afwezigheid haalde minister van Binnenlandse Zaken en Justitie Theresa May gisteren op voortvarende wijze in het Lagerhuis de kastanjes uit het vuur.

Maar steeds duidelijker wordt dat de Conservatieven vrezen voor de positie van de premier nu de twee hoofdrolspelers in het afluisterschandaal, met wie Cameron bevriend was, beiden zijn gearresteerd. Bovendien stapte afgelopen weekeinde de hoofdcommissaris van de politie op om hetzelfde als waarvan Cameron wordt beschuldigd: het inhuren van een oud-werknemer van tabloid News of the World als woordvoerder.

Voor het eerst sinds Cameron in 2010 aantrad, lijkt hij opgejaagd, defensief zelfs, en niet in staat met zijn gebruikelijke charme en pragmatisme de zaak te redden. Dat was de afgelopen maanden zijn handelsmerk bij alle eerdere politieke stormen. Want die waren er zeker.

Zo wilde de regering de bossen verkopen om het begrotingstekort te verlichten, een plan dat na een storm van protest werd afgeblazen. De radicale hervorming van de nationale gezondheidszorg, de NHS, leidde bij artsen en verplegers tot zoveel verontwaardiging dat de minister van Gezondheid een tournee door het land moest maken en zijn plan moest aanpassen. De verhoging van collegegelden leidde tot studentenrellen, de verhoging van ambtenarenpensioenen tot de eerste grote staking in jaren. Cameron sloeg zich er doorheen met argumenten als ‘de noodzaak van bezuinigingen’ en ‘het is de schuld van dertien jaar Labour’.

Dat de tegenstand vaker van de parlementsleden van de eigen coalitiepartner leek te komen dan van de oppositie zorgde ervoor dat hij relatief onbeschadigd zijn eerste jaar doorkwam. De Liberaal-Democratische vicepremier Nick Clegg fungeerde als kop van jut: links beschuldigde hem van te radicale bezuinigingen, rechts van compromissen waardoor er geen harde beslissingen konden worden genomen, kiezers van het verbreken van campagnebeloftes, zijn achterban van te veel luisteren naar de Conservatieven. Het resultaat was te zien bij de lokale verkiezingen in mei: de LibDems verloren fors, de Tories behielden nagenoeg hetzelfde aantal gemeenteraadszetels.

Maar ditmaal is Clegg geen bliksemafleider. De LibDems waren de enigen die de afgelopen jaren weerstand boden tegen de invloed van News International. Journalisten wisten minister van Handel Vince Cable in december nog de uitspraak te ontlokken dat hij Rupert Murdoch de „oorlog had verklaard” wegens het oordeel dat hij moest vellen over het overnamebod op satellietzender BSkyB. Clegg was het eerste kabinetslid dat vorige week Murdoch opriep „het juiste en het verstandige” te doen en van dat bod af te zien.

Premier Cameron daarentegen heeft het moeilijk. Vorige week was hij even doortastend toen hij een onafhankelijk onderzoek aankondigde naar het afluisterschandaal, onder leiding van rechter Levenson zodat de getuigen onder ede kunnen worden verhoord.

Maar Cameron heeft hechte banden met twee van de hoofdrolspelers in dit schandaal: Andy Coulson, zijn oud-woordvoerder, en Rebekah Brooks, die een goede vriendin van hem is. Om te begrijpen hoe innig die relatie is: tot begin dit jaar waren er maar vijf mensen die altijd toegang hadden tot de premier, onder wie Coulson. Brooks kon, zo observeerde een journalist tijdens het Conservatieve partijcongres, Camerons hotelkamer binnenlopen zonder te kloppen. Gisteren werd bekend dat ze ook op zijn verjaardagsfeest was.

Kiezers die hem al elitair vonden vanwege zijn geprivilegieerde opvoeding – hij ging naar Eton en studeerde in Oxford – en constateerden dat een aantal van zijn kabinetsleden diezelfde achtergrond heeft, zien hierin een bevestiging van vriendjespolitiek.

En daar komen nog eens de verhalen bovenop van tuinfeestjes en etentjes in de Cotswolds. Daar wonen de Camerons, de Brooks’, en Murdochs dochter Elizabeth en haar echtgenoot Matthew Freud, een invloedrijke pr-man. In de buurt woont ook Jeremy Clarkson, presentator van het televisieprogramma Top Gear, bij wie Rebekah Brooks haar echtgenoot Charlie ontmoette – die weer een klasgenoot is van de broer van Cameron.

Dat kan. In een kleine plattelandsgemeenschap is het, net als in de stad, niet ongewoon dat machtige mensen elkaar kennen en opzoeken, ook in een privésetting. Maar David Cameron moet beseft hebben dat het meer dan een stommiteit was om Rebekah Brooks en James Murdoch bij een etentje te ontmoeten in de week nadat bekend werd dat de Britse regering zich zou moeten buigen over het bod van Murdochs News Corp op BSkyB.

Ook zijn loyaliteit tegenover Andy Coulson getuigt van diezelfde onhandigheid. Verschillende hoge partijleden, en ook bijvoorbeeld de hoofdredacteur van The Guardian, zouden hem hebben ingelicht over de mogelijke betrokkenheid van Coulson bij het afluisterschandaal en het omkopen van politieagenten. Cameron nam hem desondanks aan als woordvoerder, om hem „een tweede kans” te geven.

Dat komt hem nu duur te staan. En het is nog lang niet voorbij. Andy Coulson is gearresteerd, maar nog op borgtocht vrij. Wat als hij wordt veroordeeld? Hetzelfde geldt voor Rebekah Brooks. Bovendien zullen er meer ontslagen volgen, en de ene onthulling na de andere – zeker als het onderzoek onder leiding van rechter Levenson eenmaal aan de gang is – zal volgen.

Zeker nog tot aan de verkiezingen.