Analisten banken doen stresstests na

Markten daalden gisteren nadat analisten strengere berekeningen loslieten op de stresstestresultaten. Vooral banken hadden het zwaar.

Waag het niet dat gebutste blikje nog weer eens een ferme trap voorwaarts te geven. Dat was het duidelijke signaal van de financiële markten gisteren aan de Europese regeringsleiders die donderdag bijeenkomen.

De eerste handelsdag na de bekendmaking van de resultaten van de Europese stresstests begon weifelend. Beurzen verloren ’s ochtends wel iets aan waarde, maar begonnen vanaf half twaalf echt te dalen.

Aan het einde van de dag waren de verliezen aanzienlijk. De AEX verloor 1,9 procent en sloot op 323 punten, de laagste slotstand van het jaar. De beurs in Madrid verloor 1,46 procent. Milaan sloot 3 procent lager.

Banken hadden het zwaar. In Italië werd de handel in Unicredit, Intesa en Banca Monte dei Paschi di Siena (BMPS) tijdelijk stilgelegd. De koersen daalden te hard. Uiteindelijk verloor Unicredit 6,36 procent. Intesa eindigde de dag 6,51 procent lager en BMPS zelfs 7,22 procent. Ook in Nederland deden de banken het slecht. ING verloor 7,1 procent, SNS 4,38 procent.

De daling leek een reactie op de stresstests. Slechts 8 van de 90 geteste banken faalden, op zich geen reden voor paniek. Maar analisten sloten zich het afgelopen weekend op met de enorme cijferbrij die de Europese Bankautoriteit vrijdagavond de wereld in slingerde. Wat gebeurde er als ze de tests eens strenger maakten, vroegen ze zich af.

Aan de officiële uitkomsten wordt weinig waard gehecht. Toezichthouders weigerden te bekijken of banken een Grieks faillissement aankonden. Ook slaagden banken voorals ze na het somberste scenario 5 procent kernkapitaal overhielden, volgens analisten veel te weinig. Een bank die 5 procent overhoudt, zal op de markt geen vertrouwen genieten, schreven analisten van JP Morgan.

Als de EBA had geëist dat banken 6 procent kernkapitaal overhielden, waren er 24 van de 90 banken gezakt, constateerden de analisten van de Amerikaanse zakenbank. In plaats van 2,5 miljard euro was er dan 10,7 miljard euro nodig geweest om de gaten te dichten. Als de kapitaalseis 7 procent had bedragen, zouden 41 banken de test niet hebben doorstaan. Zij zouden dan 41 miljard euro nodig hebben.

Analisten van banken hadden afgelopen weekend ook nog tijd voor een tweede exercitie. Ze stelden niet alleen de kapitaalsgrens naar boven bij, maar formuleerden ook nieuwe scenario’s voor de banken. Zo bekeek Société Générale wat er zou gebeuren als banken de waarde van staatsobligaties die ze in hun bankboek bezitten veel steviger afwaarderen. In werkelijkheid hoeven banken dit niet te doen want obligaties in het bankboek willen ze niet tussentijds verhandelen, maar aanhouden tot het einde van de looptijd.

In het model van Société Générale werden Griekse, Portugese en Ierse obligaties met 50 procent afgewaardeerd en Spaanse en Italiaanse met 20 procent. In andere scenario’s van andere banken werden Griekse staatsleningen zelfs met 70 procent in waarde verminderd. Hoe strenger de criteria, hoe slechter banken de tests doorstaan. In één scenario waar stevig wordt afgewaardeerd op obligaties en waar de eisen voor eigen vermogen worden opgeschroefd komt SNS in de problemen. De Nederlandse bank zou een paar honderd miljoen nodig hebben om aan de strengere kapitaalseisen te voldoen. Ter vergelijking, in een soortgelijk scenario zou het Britse RBS 7,4 miljard euro nodig hebben en Société Générale (de bank die zelf ook een strengere stresstest voor de banksector opstelde) 7,6 miljard.

Europese toezichthouders als De Nederlandsche Bank zeiden voor de publicatie van de resultaten door de EBA dat het expliciet de bedoeling was dat analisten van commerciële banken gingen rekenen en puzzelen. De Europese Commissie en de ECB waren verantwoordelijk voor de scenario’s van de officiële stresstests. Het was politiek te gevoelig voor hen om, bijvoorbeeld, een Grieks failliet mee te rekenen. Het gevaar is dat de scenario's door de analisten van private banken te streng zijn en daardoor mogelijk juist onzekerheid aanwakkeren. Het is mogelijk om te testen hoe gezond een bank is als Italië 20 procent op staatsobligaties moet afboeken, maar haast niemand zal openlijk betogen dat dat een realistisch bedrag is.

In de handel vanochtend herstelden Europese beurzen van de verliezen van gisteren. Waar de rente op Italiaanse en Spaanse staatsobligaties gisteren naar recordhoogtes stegen, daalden ze vanochtend.

Onstuimig. Volatiel. Grillig. Humeurig. Clichés genoeg om de staat van Europese markten te beschrijven. Analisten en economen hopen dat EU-leiders donderdag op hun top duidelijkheid verschaffen en met een krachtig plan komen. Kiezen ze ervoor het gehavende blikje nog weer eens vooruit te trappen, dan zal het stuiteren aanhouden.