Scandinavië en de grote verdwijntrucs

Bengt Ohlsson: Zussen Vert. uit het Zweeds door Geri de Boer. Signatuur, 246 blz. € 19,95 ****

Na lezing van Zussen, de nieuwe roman van de Zweedse auteur Bengt Ohlsson, werd me meer dan ooit duidelijk waarom de Scandinaviërs zo uitblinken in thrillers. Ze hebben iets met het thema van het verdwijnen van mensen, van spoorloos raken en nooit meer teruggevonden worden. Zussen begint zo: ‘Marjories zus verdween op een vrijdag begin mei.’ Een onheilspellende openingszin die meteen spanning oproept.

Kort daarop las ik Tweeling van de Noorse schrijfster Merete Junker. In de tweede alinea staat: ‘Ze zou hier in het zwembad doodgaan.’ De zij is in dit geval het meisje Idun. Idun, het belangrijkste karakter uit Tweeling, is te gast op een onstuimig feest. Opeens wordt ze ontvoerd door een man die ze vaag kent.

Scandinavië is het ultieme landschap van het grote verdwijnen. In Tweeling krijgt het thema van ‘verdwijnen’ vele variaties. Kort na de mysterieuze verdwijning van Idun richt de schrijfster haar blik op haar ontvoerder, Arvo Pekka, die later zelfmoord zal plegen. Ook een ultieme daad van verdwijnen.

In Tweeling lopen veel verhaallijnen door elkaar, met tal van personages daarin. De hoofdrol is weggelegd voor radiojournaliste Mette Minde die de bizarre gebeurtenissen die zich afspelen in haar woonplaats Skien probeert te ontraadselen. Ze komt erachter dat zelfmoordenaar Pekka de leider van een geheime bende is die de omgeving terroriseert. Op volleerde wijze trekt ze alle sporen na die Pekka achterliet, tot en met ultrageheime filmbeelden waarin het meisje Idun een belangrijke rol speelt – en dat leidt tot verrassende uitkomsten.

In Zussen kiest Bengt Ohlsson, wiens vorige roman Gregorius veel aandacht trok, een ander perspectief. Ohlsson gaat op zoek naar de gevolgen die iemands verdwijning heeft op zijn of haar nabije familieleden. De auteur zoekt niet naar uiterlijke spanning, maar naar innerlijke roerselen. De verdwenen zuster van de tienjarige Marjorie is Miriam. Zij is twintig. De kleine Marjorie wilde haar leven lang zo zijn als haar oudere zuster: sterk, daadkrachtig, extravert. Miriam is de sterkste van het tweetal. Bladzijde na bladzijde dalen we met de schrijver dieper af in de emoties van de achtergebleven Marjorie, die haar zuster op pijnlijke wijze mist.

Zie hier twee romans die elkaar prachtig aanvullen en fraai variëren op het grote Scandinavische verdwijnen.

Kester Freriks

Merete Junker: Tweeling. Scandinavische psychothriller. Vert. Renée Vink. Conserve, 294 blz. € 19,95