Obama tergt geldschieter China over Tibet

China reageerde furieus op de ontvangst van de Dalai Lama op het Witte Huis. Maar Peking maakt zich eigenlijk drukker over de economische perikelen van de VS.

Amerikaanse presidenten plegen de Dalai Lama in alle openheid te ontvangen. De tweede ontvangst van de Tibetaanse monnik door president Obama was zaterdag echter een besloten evenement: pers en speeches ontbraken. Het ingetogen protocol, de keuze van de locatie (niet het Oval Office maar de Kaartenkamer), het weren van de media waren bedoeld om China, Amerika’s belangrijkste geldschieter, niet al te hard voor het hoofd te stoten.

Die pogingen bleken tevergeefs, voor protocolaire fijnzinnigheden stond Peking niet open. De autoriteiten in Peking, die verrast waren door de onaangekondigde ontmoeting, reageerden boos en fel afwijzend. De Amerikaanse zaakgelastigde Robert Wang, werd meteen op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Peking ter verantwoording geroepen en de Chinese ambassadeur Zhang Yesui protesteerde in Washington.

De officiële argumenten zijn bekend: Chinese gevoelens zijn gekwetst, de VS steunen anti-Chinese separatisten en bemoeien zich met binnenlandse aangelegenheden. Op hoge toon wordt geëist dat de VS maatregelen nemen om deze „schaamtevolle daad” ongedaan te maken. Welke stappen de VS zouden moeten nemen, bleef onvermeld.

De Chinese opwinding houdt verband met de timing van het bezoek van de Tibetaanse religieuze leider aan Obama. Uitgerekend deze week wordt gevierd dat het 60 jaar geleden is dat Mao’s Volksleger de Tibetanen „bevrijdden uit hun slavenbestaan”. De Chinese vicepresident Xi Jinping eind volgend jaar kanshebber om president Hu Jintao op te volgen, kwam gisteren aan in de hoofdstad van de Tibetaanse Autonome Regio (TAR) om wat Tibetaanse bannelingen als de annexatie van hun land beschouwen, te vieren.

In verband met de feestelijkheden ter gelegenheid van de „vreedzame bevrijding” is Tibet afgesloten voor buitenlandse journalisten en toeristen. Volgens Tibetaanse bannelingen en Tibetaanse woordvoerders, onder wie de dichteres Woeser, gaat de viering gepaard met de onderdrukking van religieuze praktijken en is de voormalige residentie van de Dalai Lama, die in 1959 naar India vluchtte, gesloten. „Er zijn sinds mei honderden monniken en gewone arbeiders en boeren aangehouden”, aldus Woeser in een sms-bericht.

In de Chinese media wordt een ander beeld geschetst van feestelijkheden en dankbaarheid voor de ontwikkeling die China heeft gebracht. De autoriteiten in Peking investeren tientallen miljarden euro’s in infrastructuur, scholen en sociale regelingen. „Ik was 60 jaar geleden de zoon van een slaaf en we hadden altijd honger nu heb ik een pensioen van 600 euro per maand”, citeerde de Chinese televisie een Tibetaan.

President Obama betwist net als zijn voorgangers niet dat Tibet een provincie is van China, maar hij pleitte er zaterdag opnieuw voor dat China de mensen- en religieuze rechten van de Tibetanen respecteert. Ook steunt hij het streven van de Dalai Lama naar meer autonomie.

Met een reeks topontmoetingen op de agenda van deze maand verwachten Chinese analisten, onder wie Jin Canrong van de Renmin Universiteit, dat China de boosheid zal omzetten in daden. Hij verwacht dat of het bezoek van de Amerikaanse vicepresident Biden aan Peking zal worden afgezegd of uitgesteld of dat de ontmoeting van minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton met Dai Binguo, de hoogste partijfunctionaris voor buitenlandse zaken, wordt geschrapt. „Op korte termijn zullen er zeker consequenties zijn, op lange termijn valt de schade mee, want de VS en China zijn tot elkaar veroordeeld”, aldus Jin Canrong.

Waarschijnlijk hoeft Biden zich niet in Peking te vertonen, want het Politbureau heeft een aantal dringende zaken te bespreken met minister Clinton. In toenemende mate maken de financieel-economische autoriteiten in Peking zich namelijk zorgen over de Amerikaanse economie, de VS is na de EU de tweede handelspartner en afzetmarkt van China.

De waarschuwing, vorige week, van Moody’s Investor Service dat de VS de AAA-crediteurenstatus mogelijkerwijs gaat verliezen, is in China aangekomen als een schok. Dagong, het Chinese Moody’s volgde meteen met een soortgelijke, nog zwaarder getoonzette waarschuwing. Als zowel Moody’s als Dagong de kredietstatus van de VS veranderen van AAA naar AA heeft dat aanzienlijke gevolgen, onder andere voor de waarde van de dollar en en de rente.

China heeft voor 1153 miljard dollar geïnvesteerd in Amerikaans schatkistpapier en vraagt zich af of deze buitenlandse deviezen in goede handen zijn. Het onvermogen van het Congres om het eens te worden over de verhoging van het wettelijke schuldenplafond en dus ook aan verplichtingen aan China te voldoen baart de economische autoriteiten in Peking steeds grotere zorgen. Voeg daarbij de trage groei en het hoge begrotingstekort in de VS en de Chinese zorgen zijn verklaard.

Volgens professor Wang Fan van de Pekingse Universiteit voor Buitenlandse Zaken is de waarschuwing van Moody’s over Amerika’s kredietwaardigheid harder aangekomen dan de ontvangst van de Dalai Lama.

„Het herstel van de Amerikaanse economie verloopt zorgwekkend. Dat heeft weer gevolgen voor de bestrijding van de inflatie in China (omdat de Chinese yuan is gekoppeld aan de dollar, red). De inflatie bestrijden is een politieke prioriteit in Peking. Combineer de economische zorgen met de ontvangst van de Dalai Lama en het is duidelijk waarom de leiders in Peking zo prikkelbaar zijn. Zij zijn er altijd beducht voor hun gezicht en de regie te verliezen”, aldus Wang Fan.