Miljoenen tv-kijkers en volle stadions

Het vrouwenvoetbal is uit de schaduw getreden van zijn mannelijke pendant. Die conclusie kan getrokken worden na het WK voor vrouwen, dat gisteren in Frankfurt werd afgesloten.

Het WK vrouwenvoetbal, gespeeld in Duitsland, is een sportief en commercieel succes geworden. Drie weken topvoetbal hebben andermaal aangetoond dat dit traditionele mannenspel goed door vrouwen kan worden gespeeld en dat er volop mogelijkheden voor verdere ontwikkeling zijn. Het WK liet ook zien dat vrouwenvoetbal lucratief kan zijn en veel publiek kan trekken.

Daarmee is het vrouwenvoetbal uit de schaduw van zijn mannelijke pendant getreden. Dat was gisteren de algemene opvatting toen in Frankfurt het toernooi met de finale Japan-Amerika werd afgesloten.

In de ‘tijdelijke hoofdstad van het vrouwenvoetbal’ hadden zich politici, functionarissen van de voetbalfederatie FIFA en topsporters verzameld, aangetrokken door de camera’s en de glamour die tegenwoordig het internationale vrouwenvoetbal omgeven. „Dit WK was onvergetelijk. Alles was in orde: het spel, de sfeer, het aantal toeschouwers, de organisatie”, zei de Amerikaanse oud-international Mia Hamm, een van de succesvolste voetbalsters ooit.

De kijkcijfers spreken boekdelen. In Duitsland keken gisteravond miljoenen mensen naar de finale. De kwartfinale, waarin Duitsland vorige week tegen Japan uitkwam, trok ruim 16 miljoen kijkers, een marktaandeel van bijna 60 procent. Ook de stadions zaten drie weken vol.

Doorgroeien naar een sportief hoger niveau is voor het vrouwenvoetbal alleszins mogelijk, schreef de Duitse sportcommentator Christoph Albrecht-Heider. Topvoetbal zoals de beste mannenteams spelen, bieden de vrouwen nog niet. Volgens hem leggen de speelsters het in niveau af tegen tafeltennissters, atletes of zwemsters. „Het spelpeil op het WK lag nog onder het niveau van wat vrouwen ooit kunnen halen.”

Commercieel kan een „uitstekende balans” worden opgemaakt, zegt Hartmut Zastrow, directeur van een adviesbureau. „De hoge kijkcijfers hebben iedereen verrast. De sponsors zijn enthousiast, ondanks het feit dat Duitsland de kwartfinale verloor.” Zes grote Duitse bedrijven sponsorden het WK. Ze betaalden elk vier miljoen euro voor de advertentierechten. Daarnaast traden internationale firma’s als sponsors op. Niet eerder was de publieke en commerciële belangstelling voor vrouwenvoetbal zo groot.

Hannelore Ratzeburg, in de Duitse voetbalbond DFB verantwoordelijk voor vrouwenvoetbal, zegt dat er veel toekomstmogelijkheden zijn. „We hebben miljoenen tv-kijkers. We hadden volle stadions. De mensen waren enthousiast. Voetbalclubs kunnen dat gebruiken om doelgroepen aan te trekken. Ik denk aan families en oudere mensen.”

Over het succes van vrouwenvoetbal is in Duitsland een interessant debat gevoerd. Alice Schwarzer, de moeder van het Duitse feminisme en hoofdredacteur van het vrouwenblad Emma, zei in een interview in de Tageszeitung dat de waardering voor het vrouwenvoetbal te danken is aan de vrouwenbeweging. „Zonder feminisme geen vrouwenvoetbal. Voetbal is een mannendomein bij uitstek. Ze zijn hiermee veel te lang onder elkaar geweest. Ze feesten en bedrinken zich. Vrouwen werden tot in de jaren vijftig van het voetbalveld gejaagd. En de Duitse voetbalbond was destijds zo dom om een voetbalverbod voor vrouwen uit te vaardigen. Met als argument dat de vrouwelijke bevalligheid, het lichaam en de ziel schade zouden oplopen.”

Eveneens in de Tageszeitung kon WK-columnist Deniz Yücel in veelgelezen bijdragen zijn politiek incorrecte en vermeend vrouwonvriendelijke opvattingen over het vrouwenvoetbal ventileren. Nadat favoriet Duitsland in de kwartfinale van Japan had verloren, schreef Yücel: Schämt euch, ihr Schlampen! – schaam je, stelletje sletten! De ironie, in Duitsland een onbegrepen stijlmiddel, ontging de meeste lezers.

De hoofdredactie werd bestookt met boze e-mails. De grootste boulevardkrant van Duitsland, Bild Zeitung, wond zich er mateloos over op hoezeer ‘onze speelsters’ te schande werden gemaakt. In zijn column ‘Trikottausch’ (‘shirtje wisselen’) vergeleek Yücel de Amerikaanse en Japanse speelsters met elkaar, waarbij hij iedere nuance vermeed. Mörder-Japsinnen, jetzt ist schluss – Moordjappen nu ophouden, luidde de kop boven een recente bijdrage.

Ook dat hoorde in Duitsland bij het WK vrouwenvoetbal: omstreden en spraakmakende berichtgeving, waarin machismo en seksisme, onderbroekenlol en ironie ingezet of juist ontkracht werden. Het maakte het WK alleen maar interessanter.

De totaalbalans valt positief uit – alleen voor het Duitse team valt er veel te overdenken. Bondscoach Silvia Neid overwoog op te stappen na het verlies tegen Japan. Uiteindelijk houdt ze haar baan, ook omdat er geen vervangers zijn. Dat is een van de grote verschillen met het mannenvoetbal. Als de ene coach mislukt, staat de andere al weer klaar.

De speelsters keren terug naar het schaduwrijk van de vrouwencompetitie. Dat betekent in de eerste plaats geen miljoenenpubliek. In Duitsland komen gemiddeld 836 mensen naar een potje vrouwenvoetbal kijken. Ook in die zin valt er voor de dames nog veel te winnen.