'Garanties zijn onzichtbaar en onmisbaar'

Nationale Borg geeft tegen betaling garanties aan bedrijven die dat nodig hebben. Bestuursvoorzitter Jos Kroon: „Je moet de risico’s goed afwegen.”

Bankgaranties – ze staan in Nederland uit voor een bedrag van ongeveer 40 miljard euro, maar ze zijn én onzichtbaar én een onmisbaar onderdeel voor de economie. De projectfinanciering voor bouw- en transportbedrijven, voor investeringen in kapitaalgoederen, en de meeste import en export kan niet worden uitgevoerd zonder afdekkende garanties.

Bankgaranties. Jos Kroon, bestuursvoorzitter van Nationale Borg, legt uit: een rederij koopt een schip, dan moet de reder aanbetalingen doen, want de scheepswerf moet materialen kopen en zijn personeel betalen. De reder investeert dus in een schip waarvan het nog niet zeker is of het juist en tijdig wordt geleverd. „Wil je zekerheid dat je geld niet in een bodemloze put verdwijnt, dan laat je de scheepswerf een garantie geven”, zegt Kroon. „Het is de smeerolie van onze economie.”

De prijs van dit verzekeringsproduct kan oplopen tot enkele procenten van het te garanderen bedrag. „Dat is afhankelijk van het risico, de looptijd en de financiële positie van een onderneming.” Als gevolg van de financiële crisis zijn de percentages licht gestegen.

Traditioneel wordt het merendeel van deze garanties verstrekt door het bankwezen, maar door de aangescherpte wet- en regelgeving – als reactie op de financiële crisis – worden deze activiteiten minder. De solvabiliteitseisen worden verhoogd, en dat betekent dat banken keuzes moeten maken omdat ze niet alle diensten kunnen leveren. Een bankier zal dan, verwacht Kroon, kiezen voor het product waar hij de meeste affiniteit mee heeft: kredieten.

Banken, zo signaleert Kroon, zijn als gevolg van de financiële crisis terughoudender geworden met het verstrekken van kredieten. Ondernemers maken in toenemende mate gebruik van garanties van verzekeraars – ook wel borgstellingen genoemd – om hun kredietruimte bij de bank in stand te houden. „Wij werken in het algemeen zonder zekerheden, dus dat geeft extra ruimte”, zegt Kroon.

Nationale Borg verstrekt vooral garanties voor bedrijven in de bouw, de productie van kapitaalgoederen, transport en logistiek. „Stuk voor stuk sectoren die hard zijn geraakt door de crisis.” De garanties kunnen worden ingeroepen als een bedrijf failliet gaat of zijn verplichtingen niet nakomt. Het kan echter ook gaan om garanties naar de Belastingdienst voor de tijdige afdracht van accijnzen en invoerrechten.

Volgens Kroon heeft de markt een geschatte omvang – concrete cijfers zijn er niet – van 40 miljard euro. Nationale Borg is de grootste niet-bancaire partij en heeft een marktaandeel van ongeveer 10 procent.

Na een verzekeringscarrière kwam Kroon veertien jaar geleden bij Nationale Borg terecht. Hij studeerde econometrie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. „De modelanalyses zijn nuttig, maar je moet er niet blind op varen. De beste beslissing neem je op basis van modeluitkomsten én gezond verstand.”

Nationale Borg boekte vorig jaar een winst van 17,9 miljoen euro, tegen 7,6 miljoen euro in 2009. Door de economische crisis werd in 2008 slechts een winst geboekt van 0,3 miljoen euro omdat met name de beleggingsresultaten tegenvielen. Er hoefde nog niet fors te worden afgeschreven op klanten, maar er kwamen wel „veel zorgen” bij, zegt Kroon. Ongeveer 35 procent van de garantie-omzet realiseert Nationale Borg in de bouw. „Bij de aanvang van de crisis was de orderportefeuille goed gevuld, daar konden de bouwers een tijd op verder, maar de opdrachten worden nu toch minder.” Het werkterrein van Nationale Borg verschuift nu meer naar de kapitaalgoederen en de handelsbedrijven.

Daarnaast is Nationale Borg internationaal actief als herverzekeraar in de borgtochten- en kredietverzekeringsbranche. Een verzekeringnemer sluit een verzekering om schade af te kunnen wentelen op een verzekeraar. Door zich te herverzekeren wentelt een verzekeraar de financiële gevolgen van risico’s op zijn beurt af op een andere verzekeraar.

Nationale Borg heeft voor 4 miljard euro aan verplichtingen staan tegenover een vermogen van 80 miljoen euro. Zonder herverzekering zouden die verhoudingen niet kloppen, maar door risico’s te delen met giganten zoals Munich Re kan het wel. Kroon: „Het risico gaat naar beneden en je spreidt het met het idee dat ‘het niet overal tegelijk regent’.”

In 2007 verkocht de toenmalige eigenaar de ING Groep Nationale Borg aan twee investeringsmaatschappijen. Dat geeft, zegt Kroon, de ruimte om een eigen koers uit te zetten. „Bij ING waren we maar een klein bedrijfsonderdeel en hadden we te maken met vaste kaders.” Hij voorziet „een stevige groei” de komende jaren. De banken hebben 80 procent van de markt in handen en kijken „zeer kritisch naar de activiteiten op het terrein van bankgaranties”. Kroon voorziet binnen vijf jaar een verdubbeling. „Je zou nog sneller kunnen gaan groeien, maar je moet de risico’s goed afwegen. Het gaat natuurlijk om het rendement.”