Europese stresstest nog niet streng genoeg

Als de stresstests voor de Europese banken bedoeld waren om afgelopen vrijdag voor een verrassing zorgen, dan zijn ze mislukt. Slechts acht van de negentig grote kredietverstrekkers in de Europese Unie zijn gezakt voor het zwaarder geworden examen, terwijl het geconstateerde kapitaaltekort van 2,5 miljard euro zelfs nog kleiner was dan bij de in diskrediet geraakte oefening van vorig jaar.

Een financieringsronde dit voorjaar heeft sommige banken door de test heen gesleept, maar de toezichthouders zijn opnieuw ‘vergeten’ een staatsbankroet in hun scenario’s op te nemen. Nu de eurozone eindelijk het probleem van de Griekse schulden begint aan te pakken, zouden de banken in de werkelijkheid binnenkort wel eens met een steviger beproeving kunnen worden geconfronteerd.

De stresstests van 2011 leggen de lat wel iets hoger. De European Banking Association (EBA) heeft bepaald dat de enige toelaatbare buffer bestond uit zogenoemd ‘Tier 1’-kapitaal, dat is ontdaan van hybride schulden en andere boekhoudkundige geintjes. Zij heeft ook iedere kredietverstrekker gedwongen met minimaal 3.200 gegevens op de proppen te komen, genoeg om zelfs de grootste cijferjunkies tevreden te stellen. En de EBA heeft zestien banken genoemd die nog steeds steun behoeven, ook al zijn ze met een kernkapitaal van 5 tot 6 procent net voor de test geslaagd.

Maar de bevoegdheden van de EBA zijn beperkt. Dat is duidelijk geworden toen de Duitse Landesbank Helaba zich terugtrok uit de oefening, nadat bleek dat zij de streep niet zou halen – en prompt een steun kreeg van de Duitse centrale bank. ATE, de Griekse staatsbank die voor het tweede achtereenvolgende jaar voor het examen is gezakt, maakt tot nu toe weinig aanstalten om haar balans te repareren.

En de Spaanse nationale bank, die toeziet op vijf kredietverstrekkers die onvoldoende eigen vermogen aanhouden, heeft vrijdag gezegd dat geen van van die vijf extra aandelenkapitaal hoeft aan te trekken – vermoedelijk omdat de tests de extra voorzieningen hebben genegeerd die zij toch al apart moeten zetten.

Niettemin, de ergste tekortkoming van de tests is dat er geen afboekingen (haircuts) in zijn opgenomen voor meeste staatsschulden die de banken momenteel nog tegen de nominale waarde in hun boeken hebben staan. De EBA heeft weliswaar enige voorzieningen voor Griekse staatsobligaties geëist, maar de kredietverstrekkers mochten daarbij rekenen met verliezen van zo’n 15 procent, terwijl de markt al van 50 procent uitgaat.

Die afboekingen zouden binnenkort wel eens werkelijkheid kunnen worden. Nu de leiders van de eurozone zich opmaken om de Griekse schuldenlast aan te pakken, zouden de banken eindelijk gedwongen kunnen worden op hun obligaties af te schrijven. Beleggers hebben nu een actueel beeld van de plekken waar de pijn zal worden gevoeld. Maar de Europese banktests zullen opnieuw minder stressvol zijn gebleken dan de werkelijkheid.

Peter Thal Larsen

Vertaling Menno Grootveld