De echt test moet nog komen

De uitkomst van de test van de positie van Europese banken bij zware tegenslagen oogt geruststellend, maar verbloemt intense problemen. Van de 90 banken waarvan de toezichthoudende European Banking Authority (EBA) vrijdag de resultaten heeft gepubliceerd, hebben ‘maar’ acht onvoldoende financiële buffers, terwijl zestien banken in de buurt van de ondergrens zitten. De Nederlandse deelnemers, ABN Amro, ING, Rabobank en SNS Reaal, blijken goed bestand tegen financiële tegenvallers, zoals economische krimp en dalende huizenprijzen.

De probleembanken in de test zijn, zoals verwacht, hoofdzakelijk Spaanse en Griekse financiële instellingen. Bij de vorige test, een jaar geleden, ging het overwegend om Spaanse banken. Toen slaagden zeven van de 91 onderzochte Europese banken niet voor de test.

De stresstest is een Amerikaanse idee, daar toegepast in 2009, dat het vertrouwen van het publiek moest herstellen na de immense verliezen tijdens de kredietcrisis. De grote Amerikaanse banken zijn er bovenop. Maar faillissementen van kleinere lokale banken zijn er een gebruikelijk fenomeen.

De Europese variant van de test lijdt aan ongeloofwaardigheid. Vorig jaar moesten twee Ierse banken die de test doorstonden later toch gered worden. Sinds de vorige test is de kans op het (technische) bankroet van een Europese staat bovendien duidelijk toegenomen. Maar in de test durfde men, om politieke redenen, dit zwartste scenario niet mee te nemen.

De resultaten van de test zijn dit jaar gunstig beïnvloed door een vermogensversterking ter waarde van 50 miljard euro die banken eerder op de kapitaalmarkt konden verkrijgen. Op korte termijn lijkt herhaling daarvan onhaalbaar. Toch moeten de financiële buffers omhoog.

Banken moeten veiliger worden. Dat betekent dat zij hun winsten primair zullen moeten besteden aan vermogensversterking: niet aan bonussen, niet aan dividenden. De concentratie op winstgevendheid zal banken aanzetten tot efficiënter beleid, maar ook tot lagere risico’s bij kredietverkleining. Dat zal economisch herstel in Europa hinderen.

De stresstest maakt duidelijk dat de zwakke positie van banken ook grote politieke dimensies heeft. Een onverhoopt faillissement van één Griekse bank kan zonder adequate reactie van de Griekse overheid via financiële kettingreacties leiden tot een Europese bankencrisis die weer nationale reddingacties uitlokt. Een onverhoopt bankroet van Griekenland kan via een kettingreactie op de bankenmarkt weer reddingsacties voor banken noodzakelijk maken.

De politieke oplossing van de schuldencrisis kan niet slagen zonder de gevolgen en de oplossing daarvan voor de banken onder ogen te zien.