DSK: wereldnieuws uit een Sofitelsuite ($ 525)

Maureen Dowd moest er de Irakoorlog bijhalen om haar afkeer van het Franse seksisme vol te houden. Ja, toen hadden de Fransen gelijk, met hun kritiek op de haast waarmee de Amerikanen tot actie waren overgegaan. Maar dit keer niet!

Dowd noemde Dominique Strauss-Kahn na zijn arrestatie een „Franse verleider” van het type dat zijn „gulp niet kan dichthouden”. Daarna opende de gevreesde New York Times-columniste onder de kop Non means non een frontale aanval op het Franse patriarchaat.

En nu het kamermeisje dat ‘DSK’ had beschuldigd onbetrouwbaar was gebleken? Nu was het volgens de columniste een kwestie van „een roofdier” die het wel zal winnen van „een leugenaar”, al vertelt die dit keer misschien wél de waarheid.

Dowd is maar één journalist die alle zeilen moest bijzetten na het abrupte draaien van de wind in de zaak tegen DSK. De grote ontnuchtering kwam toen The New York Times onthulde dat het kamermeisje over van alles had gelogen.

Daarna begon de twijfel te knagen. Was Strauss-Kahn door de media al veroordeeld in een orgie van leedvermaak en verontwaardiging?

Hoe je het ook wendt of keert, de arrestatie van deze topman, op verdenking van verkrachting, was natuurlijk groot nieuws. Een krant zou zijn informatieplicht verzaken door zo’n zaak dan stiefmoederlijk, of al te beknopt, te behandelen.

Maar maatvoering is wel een punt. In Amerikaanse tabloids van het Murdoch-imperium werd DSK honend The Perv genoemd. Later ging het met hetzelfde elan de andere kant op (DSK-maid a hooker).

En de serieuze kranten? Na de arrestatie op zaterdag 14 mei buitelden ook daarin de commentaren over elkaar, van analyses van de Franse politiek en de Gallo-Amerikaanse betrekkingen tot feministische polemiek, bespiegelingen over Franse seksuele mores en koortsige lijstjes met complottheorieën.

Uiteraard beheerste het nieuws in Frankrijk alle kranten, al weerden ze foto’s van DSK in handboeien. De centrum-rechtse Figaro trok er dagelijks vijf tot tien pagina’s voor uit, met dreunende koppen. In commentaren werd de Amerikaanse justitie geprezen en de Franse pers laksheid verweten.

Maar ook de links-liberale Libération was één en al DSK, met elke dag zo’n tien pagina’s over de zaak. In het eerste commentaar, maandag, werd wel in de eerste alinea gewaarschuwd: „Voorlopig zijn de feiten niet juridisch vastgesteld.”

In Nederland ging NRC Handelsblad uit de startblokken met zes volle pagina’s op maandag. De Volkskrant bracht er dinsdag vier, de andere landelijke kranten trokken er minder ruimte voor uit. Ook op zaterdag pakte NRC Handelsblad fors uit, met grote stukken over de situatie in Frankrijk en, onder meer, het beroep van kamermeisje. Sommige lezers vonden het allemaal te veel. Wat wisten we eigenlijk zeker? En bovendien: groot nieuws op compact formaat is meteen ook héél groot nieuws.

Toch vind ik, ook bij herlezing, dat de krant het overwegend beheerst heeft gedaan, soms zelfs indrukwekkend goed.

Met name de berichtgeving uit Frankrijk – politiek en maatschappelijk – was grondig, degelijk en niet oh-la-la-opgewonden: duiding op niveau. De opinieredactie hield een goede balans en plaatste al op dinsdag de apologie van de Franse filosoof Bernard Henri-Lévy (BHL) voor DSK (‘Strauss-Kahn een aapmens? Absurd!’). Met een illustratie van de IMF-man aan een liaan in het oerwoud, dat dan weer wel.

De krant hield ook de ‘veelbetekenende’ details goed in het oog. Maandag werd gemeld dat de Sofitelsuite van Strauss-Kahn 3.000 dollar per nacht kostte, een dag later dat hij als vaste klant 525 dollar had betaald. Van andere details kun je je afvragen hoe relevant die waren, zoals het culinaire bericht dat er ,,elke dag pap” was voor DSK op Rikers Island. Welke pap dan? En wat eet hij inmiddels weer?

Journalistiek discutabeler in de kwestie vond ik de oprisping van amateurpsychologie over mannen, macht en seks, waaraan ook deze krant niet ontkwam. NRC Handelsblad plaatste meteen vier stukjes over ‘vier andere machtige mannen en seks’. Maar dat was een premature potpourri: Berlusconi (betaalde seks), Clinton (stagiaire), Ruud Lubbers (?) en de Israëlische ex-premier Katsav (verkrachting).

De Volkskrant deed trouwens hetzelfde: onder de kop ‘Macht drijft ‘meneer-30-cm’ tot risico’s nemen’ noteerde de verslaggever daar dat machtige mannen vaak vreemdgaan – en machtige vrouwen ook. Libération liet een dag eerder twee (2) psychiaters aan het woord over DSK’s zelfdestructieve gedrag en seksverslaving.

In zulke stukken wordt een feestje gebouwd met de ingrediënten seks en macht. Maar het kader van de affaire zou toch de politieke relevantie moeten zijn, niet het vermeende circus van seksuele top-, oer- en aapmensen.

Een ander punt: na de ruime aandacht voor de arrestatie werd het nieuws dat de aanklacht tegen DSK op instorten stond, nogal beknopt gepresenteerd. Het haalde niet eens de voorpagina (bij de Volkskrant een dag later wel). Als je groot inzet, houd de aandacht voor een onderwerp dan ook vol.

Is de krant in deze affaire uit de bocht gevlogen? Nee, zeker niet. Iets minder psychologiseren erover was nog beter geweest. En: als de bliksemflits groot wordt gebracht, dan graag de donderslag ook.

Sjoerd de jong