De geest van Mao hangt boven WK zwemmen

De organisatie van de WK zwemmen in Shanghai wordt niet graag geassocieerd met de historische zwempartij van Mao Zedong in de Yangtze. En tot grote zwemsuccessen heeft Mao’s actie ook al niet geleid.

Toevallig of niet, precies 45 jaar nadat Mao Zedong de Yangtze-rivier was ingedoken voor zijn historische zwempartij beginnen vandaag in Shanghai de wereldkampioenschappen zwemmen. Mao wilde laten zien dat hij in goede gezondheid verkeerde en dat hij in staat was om zelfs de machtige Yangtze-rivier te temmen.

Het uitgebreid gefotografeerde en gefilmde gedobber op 16 juli 1966 in de toen nog schone Yangtze bij Wuhan was het begin van de Culturele Revolutie en van zwemmen als een populaire volkssport.

Dit zijn historische feiten waar de organisatoren van het zwemtoernooi in het nieuwe Oriëntaalse Sport Centrum in Shanghai-Pudong zich terdege van bewust zijn, maar niet mee te koop lopen. Iedere Chinees, en zeker degenen die graag zwemmen, kent de foto’s en de betekenis van Mao’s zwemtocht uit de schoolboeken, maar wil daar niet aan herinnerd worden.

Op de vraag of de openingsdatum bewust is gekozen, geeft in ieder geval Li Hua, algemeen secretaris van de Chinese zwemassociatie geen duidelijk antwoord. Hij praat liever over het belang van de WK zwemmen als sportieve barometer in de aanloop naar de Olympische Spelen in Londen en over het sportcomplex aan de Huangpu-rivier.

China is inmiddels verwend met grote, ultramoderne sportcentra en in Shanghai-Pudong verrijzen vrijwel dagelijks ontwerpen van wereldberoemde architecten. Het ontwerp van het Duitse architectenbureau GMP International steekt niet af bij de wolkenkrabbers op de achtergrond, de gesloten Wereldexpo en al evenmin bij het complex van Krupp Stahl Shanghai, de staalfabriek die in de jaren negentig tot de laatste schroef toe van Duitsland naar China werd verplaatst. GMP is een van de favoriete architecten van de Chinese overheid, want het bureau mocht ook het Nationale Museum van China in Peking renoveren.

Bijna onopgemerkt verrees in amper twee jaar tijd (2008-2010) het complex dat bestaat uit een buitenbad voor de duikers, een natatorium voor de waterpoloërs en een olympisch bad voor de zwemmers. De bouw werd overschaduwd door de Wereldexpo, even verderop. Bruggen en brede wandelboulevards verbinden de drie zwemstadions, die gesitueerd zijn rondom een aangelegd meer. Het enige Chinese accent wordt gevormd door een traditionele tuin, een idee van de Duitse architect die nog moest soebatten om dit ontwerp langs de autoriteiten te leiden.

Kosten 175 miljoen euro, een kleinigheid voor het rijke Shanghai.

Daags na afloop van de WK zwemmen gaat het binnenbad weer dicht en wordt het omgebouwd tot een arena voor basketballers, schaatsers en racefietsers. In Peking staan de olympische faciliteiten te verkommeren, het Vogelneststadion en de Waterkubus worden amper gebruikt. Het ruime en lichte Shanghaise zwempaleis, makkelijk bereikbaar met een nieuwe metrolijn, moet echter een veelgebruikt sportcentrum worden.

Over die aspecten van het zwemfestijn praat zwembondbaas Li Hua veel liever dan over oude geschiedenis. Achterliggende gedachte, of beter hoop, van de organisatoren is dat deze WK zwemmen zullen leiden tot de ontwikkeling van nieuw zwemtalent. Shanghais zwemtalent moet de kans krijgen in dergelijke nieuwe faciliteiten.

Inderdaad vallen de resultaten van de Chinese zwemmers ondanks de populariteit van de sport sinds Mao’s zwemtocht nog tegen. Alleen de Chinese duikers zijn toonaangevend, de zwemmers vormen nog geen al te serieuze tegenstanders voor de Amerikanen, de Italianen en de Brazilianen.

„Ondanks vooruitgang en enkele goede resultaten is de kloof tussen China en de rest van de wereld, de Verenigde Staten en enkele Europese landen voorop, nog heel groot’’, erkent Li Hua. „We kunnen nog veel leren, ook van het Nederlandse team.’’

In eigen bad, hoopt hij, kunnen de Chinese zwemmers misschien toch voor verrassingen zorgen. De Chinese sportmedia hebben daar weinig fiducie in en kijken naar de grote kanonnen als Michael Phelps en Cesar Cielo, tenminste, als de Braziliaanse olympische kampioen niet volgende week wegens doping wordt geschorst.

Voor Nederland beginnen de WK met waterpolo. Het olympische kampioensteam treedt morgen aan tegen de Verenigde Staten, de verliezend finalist in de olympische finale van 2008. Pas in de loop van de week zal duidelijk worden of het onverwachte succes van ‘Peking’ herhaald kan worden. De waterpolo-pers betwijfelt dat, omdat het team ervaren speelsters heeft zien vertrekken. Het eerste goud voor Nederland kan al dinsdag binnengehaald worden door Linsy Heister, Europees kampioen op de 10 kilometer in open water. De weersomstandigheden zijn in ieder geval voor de openwaterzwemmers gunstig: warm en nauwelijks wind.

De Nederlandse estafettevrouwen (Kromowidjojo, Veldhuis, Dekker en Heemskerk), die als regerend wereld- en olympisch kampoen op de 4x100 meter al jaren de beste van de wereld zijn, komen in de tweede helft van het toernooi in actie. De tweede en laatste week wordt dus het interessantst vanuit Nederlands perspectief.