Toch geen belasting voor cultuurvrijwilligers

Even leek het erop dat vrijwilligers die voor culturele instellingen werkten boetes van de fiscus opgelegd zouden krijgen, omdat ze onkosten gedeclareerd hadden, of omdat ze met belastingvoordeel iets wilden schenken aan de instelling voor wie ze dat werk vrijwillig doen.

De Belastingdienst had al navorderingen en boetes uitgedeeld aan culturele vrijwilligers. Om hoeveel geld het precies gaat is niet bekend. Maar die maatregel is van de baan.

Vrijwilligers bij culturele instellingen die de afgelopen jaren van de Belastingdienst een navordering kregen voor hun vrijwilligerswerk, kunnen hun geld terug krijgen. Ze moeten zich wel zelf bij de Belastingdienst melden. Dat heeft staatssecretaris van Financiën Frans Weekers (VVD) de Tweede Kamer laten weten. Vooral CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt heeft de staatssecretaris de laatste maanden bestookt met noodkreten van gedupeerden.

Het gaat om vrijwilligers die na 2008 van hun organisatie een zogenoemde vrijwilligersbrief hebben ontvangen. Daarin verklaart een fiscaal erkend goed doel (ANBI) dat de vrijwilliger een declaratie kan sturen voor zijn inzet voor de organisatie. Denk dan aan reiskosten, ook met de eigen auto. Voor de inzet in tijd kan een belastingvrije vergoeding van 1.500 euro worden geclaimd bij het goede doel. Dan moet de organisatie daar wel een voor iedereen geldende regeling voor hebben en bovendien ruim genoeg bij kas zitten om echt te kunnen uitbetalen. Als aan al die voorwaarden is voldaan, kan de vrijwilliger fiscaal voordeel behalen door zijn declaratie te verscheuren. Die daad geldt fiscaal als een aftrekbare gift aan het goede doel. Dit belastingvoordeel kan via de schenkingsaftrek oplopen tot meer dan meer dan 750 euro.

Veel vrijwilligersbrieven voldoen evenwel niet aan alle genoemde voorwaarden. Dat is niet zo vreemd want de Belastingdienst hield de voorwaarden geheim totdat Omtzigt ze in een confrontatie met de staatssecretaris boven tafel wist te krijgen. Veel goede doelen zoals toneelgezelschappen zijn nooit rijk genoeg geweest ooit vrijwilligersvergoedingen uit te betalen. Andere, zoals museumwinkels, kennen hun vrijwilligers alleen een vergoeding toe als ze die meteen terugschenken. De ene belastinginspecteur tilt daar niet zo zwaar aan, terwijl een collega de claim van de aftrekpost als belastingfraude behandelt. Op die grond kregen talrijke vrijwilligers een navorderingsaanslag en soms ook een boete.

Dat komt hard aan bij de vrijwilligers die te goeder trouw zijn afgegaan op de vrijwilligersbrief. Die is vaak ook te goeder trouw door het goede doel afgegeven; de toetscriteria van de Belastingdienst waren immers geheim.

Is een navordering dan terecht? Op de laatste vergaderdag voor het zomerreces sprak de Tweede Kamer – met uitzondering van de VVD – daar een hard oordeel over uit. Inmiddels heeft Weekers zijn inspecteurs opgedragen met terugwerkende kracht soepel te zijn bij het beoordelen van de giftenaftrek. De navorderingen zijn daarmee van de baan maar de betrokkenen moeten er wel zelf achteraan gaan. Alleen keiharde fraudeurs worden nog steeds aangepakt.