Ten strijde tegen 'tubataks'

Twee Kamerleden van het CDA strijden tegen een ‘tubataks’. Ze vinden het oneerlijk dat fanfares en harmonieorkesten belastingvoordelen verliezen en symfonieorkesten niet.

Politici die ergens tegen strijden doen dat het effectiefst door een woord te introduceren waar het onrecht vanaf druipt. Zo verzonnen tegenstanders van de kilometerheffing het woord ‘filebelasting’; een combinatie van woorden waar iedere burger tegen is. Zij die af willen van de hypotheekrenteaftrek spreken van ‘villasubsidie’ en zij die strijden voor lagere successierechten hebben het over een ‘sterftaks’; ga je dood, dan moet daar nog belasting over worden betaald ook.

Deze week introduceerden twee CDA-Kamerleden een nieuw te bestrijden onrecht: de ‘tubataks’. Pieter Omtzigt en Marieke van der Werf hebben zich het lot aangetrokken van harmonieorkesten en fanfares die hun zogenoemde ANBI-status op 1 juli zijn kwijtgeraakt, de status van ‘algemeen nut verhogende instelling’. Donateurs van deze instellingen kunnen fiscaal aantrekkelijk schenken. Een gever aan een harmonie kreeg een belastingvoordeel als hij, bijvoorbeeld, bijdroeg aan de kosten van een nieuwe tuba. Vandaar: tubataks.

Zoals zo vaak in effectieve politieke semiotiek is het woord feitelijk niet juist: het onrecht betreft hier niet een extra belasting, een taks, maar het verdwijnen van een belastingvoordeel.

Wat Omtzigt en Van der Werf vooral dwarszit, is dat symfonieorkesten hun ANBI-status behouden. Wie een viool schenkt aan het Concertgebouworkest, schrijven zij, heeft „een fors belastingvoordeel”. Voor orkesten worden de voorwaarden zelfs versoepeld. „Dat is oneerlijk.” Wat de rebellerende CDA’ers niet gebruiken in hun verzet tegen de tubataks is dat talloze koperblazers uit Nederlandse toporkesten hun carrière zijn begonnen in harmonieorkesten. Wie het voordeel in de onderbouw afschaft, zal de gevolgen merken in de bovenbouw.

Het verdwijnen van de ANBI-status van harmonies en fanfares is onderdeel van het belastingplan dat staatssecretaris Weekers (Financiën, VVD) afgelopen jaar door beide Kamers loodste. Het CDA meent dat Weekers in het senaatsdebat een belofte deed. „Het is expliciet niet de bedoeling van het kabinet”, zei Weekers destijds, om „de particuliere vrijgevigheid ten aanzien van verenigingen [...] minder te stimuleren dan thans het geval is.” Waarom kregen talloze muziekverenigingen dan een brief van de belastingdienst in de bus met de mededeling dat ze de ANBI-status kwijt zijn? De staatssecretaris, eisen zij, moet dit nu rechtzetten.

Het ministerie wil nog geen reactie geven. Eerst moeten ambtenaren zich over de Kamervragen buigen. Weekers is met vakantie. Wel erkent een bron dichtbij Weekers de „potentiële kracht van het woord” tubataks.

Het CDA kon de beslissing overigens zien aankomen. In oktober 2008 streden CDA’er Joop Atsma en VVD’er Halbe Zijlstra, nu beiden staatssecretaris, voor het toekennen van de ANBI-status aan sportverenigingen. Tevergeefs. Maar in zijn strijd liet Zijlstra wel iets zien van zijn gedachten over een tubataks: „Het kan niet zo zijn dat een fanfare een algemeen nut beogende instelling is en een sportvereniging niet.”