Ierland en Vaticaan ruziën over misbruik

Ierland is woedend dat het Vaticaan de wetten van het land negeerde. Misbruik moet worden gemeld, ook als de kennis komt uit de biecht. Bisschoppen verzetten zich.

In Ierland heeft een nieuw rapport over seksueel misbruik door priesters niet alleen tot een golf van publieke verontwaardiging – een effect dat alom werd verwacht. Het deze week verschenen rapport heeft ook een ongekend diplomatiek conflict ontketend tussen de Ierse regering en het Vaticaan. In de ogen van Ierse politici staat niets minder dan de soevereiniteit van de Ierse staat op het spel.

Uit het rapport komt naar voren dat het bisdom Cloyne misbruik van minderjarigen door geestelijken tussen 1996 en 2009 systematisch niet meldde aan de autoriteiten, daartoe aangemoedigd door het Vaticaan. Rome stuurde in 1997 een brief aan Ierse bisdommen waarin zij werden aangespoord niet volledig mee te werken aan gerechtelijk onderzoek naar misbruikpraktijken, die in Ierland in de jaren negentig al tot veel opschudding leidden.

Ierse politici reageren woedend op dit teken van bewuste ongehoorzaamheid van het Vaticaan aan de Ierse wet. „Het recht mag niet zomaar worden gehinderd door een bisschopsstaf of een halsboord”, zei premier Enda Kenny. Minister van Buitenlandse Zaken Eamon Gilmore riep de pauselijke nuntius in Ierland, aartsbisschop Giuseppe Leanza, op het matje. „Het Vaticaan zal de wetten van dit land moeten respecteren”, zei Gilmore. „Wij willen een antwoord van het Vaticaan op dit rapport”. Een officiële reactie heeft Rome tot dusver niet gegeven.

Om het gezag van de staat over de kerk te doen gelden, stelde minister van Justitie Alan Shatter meteen na publicatie van het rapport nieuwe wetgeving voor. Hij wil dat geestelijken die informatie over misbruik achterhouden, voor maximaal vijf jaar de gevangenis in gaan. De regering gaat het conflict met de kerk niet uit de weg: de meldingsplicht geldt óók voor informatie verkregen in de biecht.

Dat interpreteert de kerk als een ernstige aantasting van haar voorrechten. Een woordvoerder van de Ierse bisschoppenconferentie zei dat het biechtgeheim „boven al het andere gaat” en niet kan worden geschonden – ook niet als misdaden van geestelijken ter sprake komen in de biechtstoel. Die reactie weerspiegelt een leidraad over misbruik die het Vaticaan in mei opstelde. Als in een land aangifteplicht voor misbruik bestaat, moet deze altijd worden gehonoreerd. Maar aangifte mag het biechtgeheim niet schaden, aldus het Vaticaan.