De stad in muziek

Tijdens de apartheid werd zwarte muziek in de kiem gesmoord, zeker de als radicaal en frivool beschouwde (Afro)jazz. Tijdens de ‘jaren van genezing’ leidde de herwonnen muzikale vrijheid tot emotionele taferelen. Na twee decennia van stilstand en onderdrukking is de jazz, en alles wat daar onder valt, springlevend in Zuid-Afrika. Zeker ook in Kaapstad. Het is een amalgaam aan stijlen uit Kaapstad, gevormd door al die verschillende bevolkingsgroepen in kleur en taal, én overzeese invloeden uit Latijns-Amerika en Azië.

Oost-Kapers hebben het spottend over ‘Westerse muziek’. In Kaapstad zelf zeggen ze echter dat de jazz bij hen is geboren, in het oude District 6 om precies te zijn.

Met zijn nummer District Six maakt pianist Abdullah Ibrahim, voorheen bekend onder de naam Dollar Brand een buiging voor zijn oude wijk. Capetown Carnaval (van het album South Africa, 1988) is een feestelijk zang- en ritmespel. Luister dan natuurlijk ook naar de historische jazztune Mannenberg (Is Where It’s Happening), dat automatisch doet denken aan de overleden tenorsaxofonist Basil ‘Manenberg’ Coetzee. Dat nummer is muzikaal belangrijk – de fusie tussen Zuid-Afrikaanse expressie met Amerikaanse jazz – en het was het onofficiële volkslied tijdens anti-apartheidsconcerten.

Ook altsaxofonist Robbie Jansen speelde een sleutelrol in de Kaapse jazzscene. Zoals nog op zijn laatste album te horen viel verdiepte de vorig jaar overleden Jansen zich in de ghoema jazz, die gestoeld is op Kaapse carnavalsmuziek die zijn roots weer heeft in de Kaap Maleise slavenmuziek. Luister naar CT Blues. En Cape Joy, een nummer met het Kaapse jazzgitaartalent Allou April.

Er kan over getwist worden wie de grootste jazzlegende van Zuid-Afrika is. Maar tenorsaxofonist Winston Mankunku vertegenwoordigde de spirituele integriteit van Zuid-Afrikaanse jazz. Hij was de vitaalste link tussen Afro-jazz en Amerikaanse jazzvormen. Met zijn soulvolle townshipjazz uit Kaapstad was hij een rolmodel voor velen. Luister naar de klassieker Yakhal’ Inkomo door het Mankunku Quartet. Mankunku combineerde boeremusiek met de Afrikaanse jazzcocktail mbaqanga en een vleugje Coltrane (Thula Mama).

Beluister de muziek uit Kaapstad op bit.ly/capetownjazz