Film

Heerlijk cynisch

Otto Preminger (regie): Laura

dvd film

Filmregisseur en onafhankelijk producent Otto Preminger heeft ondanks de klassiekers die hij op zijn naam heeft staan, zoals Anatomy of a Murder (1959) en Exodus (1960) nooit de cultstatus bereikt van collega’s als Fritz Lang en Billy Wilder. Totdat enkele jaren geleden liefst twee biografieën tegelijk verschenen over de regisseur met de legendarische woede-uitbarstingen, die menig acteur tot wanhoop dreef.

Preminger bracht Europees, wereldwijs cynisme mee naar de Amerikaanse film – hij emigreerde in 1935 van Wenen naar New York, waar hij aanvankelijk theater regisseerde. Zijn doorbraak kwam met Laura (1944): een bizarre, stijlvolle film noir waarin een politieagent (Dana Andrews) postuum verliefd wordt op het slachtoffer in de moordzaak die hij moet oplossen, Laura, gespeeld door de schitterende Gene Tierney. Voeg daarbij nog een megalomane columnist (Clifton Webb) en een nutteloze playboy (Vincent Price), die eveneens door Laura zijn geobsedeerd en je hebt een whodunit die de grenzen van het genre overstijgt. De kracht van een obsessie gaat die van de moraal ver te boven – niet alleen bij de dader die uiteindelijk wordt ontmaskerd, maar bij bijna elk personage in deze film.

Peter de Bruijn

Verwend lieverdje

Jane Campion (regie): Sweetie

dvd film

Sweetie is helemaal niet zo’n ‘sweetie’ in de eerste, gelijknamige film van de Australische regisseuse Jane Campion (An Angel at my Table, The Piano) en dat blijkt meteen als het verwende lieverdje terugkeert in de familieschoot: ze is een monster. Waar Sweetie binnenkomt neemt ze het over: kijk eens hoe goed/lief/knap/niet-omver-te-blazen ik ben. Sweetie komt hun leven binnen denderen en neemt de boel op zo’n dominante manier over dat er voor de hele familie niets anders opzit dan terug te vallen in regressieve, infantiele reactiepatronen. De dochters worden weer tonguitstekende kinderen, hun ouders weer dezelfde slapjanussen van ouders. Freudianen hebben de tijd van hun leven. Maar ook zonder psychoanalytische duiding blijft Sweetie overeind, al is het schots en scheef. Net zo opdringerig als Sweeties gedrag, is namelijk de stijl van de film. Oogverblindend van licht en kleur, vol close-ups en kaders die onze gewone kijkpatronen ontwrichten alsof Sweetie ook daarin is geïnfiltreerd. Heerlijk om weer eens te zien hoe alles van iemands latere oeuvre al in dat debuut is samengebald: de sterke vrouwelijke hoofdpersonages, de manier waarop de film partij kiest voor hun uiterst subjectieve standpunt, en dan de aloude strijd die wordt aangegaan met de mythische ander, de ‘man’, die alles op z’n kop komt zetten. Het zijn vaak de makers met de meest onaangepaste debuten die de grootste opusbouwers blijken.

Dana Linssen