Terughoudend en ademstokkend intiem

Waterkinderen. Regie: Aliona van der Horst. In: 4 bioscopen. ****

Al in de eerste minuten van haar nieuwste documentaire Waterkinderen zet regisseuse Aliona van der Horst (Boris Ryzhy, 2009) de relatie met de toeschouwer op scherp. Dit is niet zomaar een portret van pianiste en performancekunstenares Tomoko Mukaiyama tijdens het maken van haar multimedia-installatie Wasted, waarvoor zij onder andere 12.000 witte zijden jurken gekleurd met menstruatiebloed tentoonstelde in haar geboortedorp Tokamachi in Japan. De film onderzoekt ook de relatie tussen onderwerp en maker. En daarmee onvermijdelijk ook die tussen film en toeschouwer.

Van der Horst is een documentairemaakster van de observerende school. Het draait niet om het ik van de maker, maar om de ander. Als zij vervolgens dan toch haar eigen handen filmt voelt dat al als een inbreuk op haar fragiele private domein. Je adem stokt van zoveel intimiteit.

Even terughoudend filmt ze de getuigenissen van de vrouwen die meewerkten aan het project en hun menstruatiebloed afstonden voor wat een groots epos werd over moederschap, miskramen en menopauze. Via die even zoekende als zelfverzekerde manier van ontdekken en kijken dringt zij binnen in wat waarschijnlijk nog steeds een van de grootste taboes is, menstruatie, en daarmee ook in de ontroerend oprechte eigen gedachten van Van der Horst over wat vrouwelijkheid en vrouw-zijn nu eigenlijk betekenen.