Paniek eurozone remt beursgang Spaanse banken

De crisis in Italië frustreert de beursintroductie van spaarbanken in Spanje. En ondertussen is de Spaanse premier Zapatero woest op Duitsland en Nederland.

De oplaaiende paniek in de eurozone komt voor Spanje op het slechtst denkbare moment. Volgende week woensdag willen twee groepen Spaanse spaarbanken een beursgang maken om hun kapitaalpositie te versterken. De wankele toestand van sommige van deze semipublieke ‘cajas de ahorros’ leidt al anderhalf jaar tot onrust over Spanje op de internationale geldmarkten. De Spaanse economie blijft hierdoor van nieuw krediet verstoken.

Een succesvolle beursgang van de caja-clusters Bankia en Banca Cívica zou het land wat lucht kunnen geven – hopen banken, regering en bedrijfsleven. Dit dreigt nu doorkruist te worden door de opnieuw hoog oplaaiende spanning in de muntunie. Cajas moeten kopers voor hun aandelen vinden, terwijl door heel Europa de koersen van financiële instellingen al dagen fors onderuitgaan.

Eerder deze maand leek alles nog goed te gaan voor de cajas. De Europese leiders hadden een tijdelijke oplossing voor Griekenland gevonden. De Madrileense beurs reageerde in opperbeste stemming. De rentes op Spaanse staatsobligaties daalden.

Maar vorige week laaide de paniek over Spanje toch weer op. Eerst door de, onverwachte, afwaardering de kredietwaardigheid van Portugal. En sinds afgelopen vrijdag door de financiële perikelen in Italië.

Maandag piekte de rente die Spanje betaalt over nieuwe 10-jarige staatsobligaties voor het eerst boven de 6 procent. Gistermorgen liep de paniek verder op. De ‘spread’, de rente-opslag die Spanje betaalt ten opzichte van de Duitse ‘Bund’, bedroeg rond 10 uur 375 basispunten. Later tijdens een hectische handelsdag daalde dit weer, tot uiteindelijk 314 punten. Ook vandaag begon kalm.

Toch is ook de huidige situatie voor Spanje onhoudbaar. Madrid heeft met 63 procent van bruto binnenlands produkt geen hoge staatsschuld. De gemiddelde rente over deze totale schuldenlast is bovendien historisch laag – het betaalt nu alleen hoge tarieven voor nieuwe leningen. Het grote probleem van Spanje is niet de publieke, maar de particuliere schuldenlast. Bedrijven, financiële sector en huishoudens hebben gezamenlijk een schuldenlast van 170 procent van het bbp. En ook zij betalen fors hogere rentes.

Gezonde Spaanse multinationals en internationaal opererende topbanken als Santander en BBVA lijden zodoende ook onder de paniek. De verwachting is dat zij wel bereid zullen zijn aandelen Bankia en Banca Cívica te kopen. Voor een relatief lage prijs kunnen ze rust kopen, waarvan ze zelf ook zullen profiteren.

Bankia-topman Rodrigo Rato liet gisteren doorschemeren dat het met de vraag van institutionele beleggers dan ook wel goed zit. Bankia, dat bestaat uit een groep van zeven spaarbanken rond de grote Caja Madrid, wil echter 60 procent van zijn aandelen slijten aan kleinere partijen (aandelenpakketten tot 150.000 euro). De vraag is of zij hun orders niet weer intrekken als de situatie over Spanje en de eurozone zo kritiek blijft.

Gisteren liet Banca Cívica, dat veel kleiner is dan Bankia, al weten de beursgang van 20 juli een dag uitstelt. Dit omdat zij maandag 18 juli de definitieve prijs had moesten vaststellen voor de institutionele kopers. Dit is de eerste beursdag nadat komende vrijdagavond de resultaten van de stresstests van de Europese banken openbaar worden gemaakt. Omdat daarbij, naar verluidt, zeker drie en waarschijnlijk een half dozijn cajas zullen zakken, leek Banca Cívica dit geen goed moment. Uitstellen of afblazen van de beursgang lijkt niet aan de orde. Het zou de paniek over Spanje alleen maar verder doen oplaaien. Bovendien is er geen garantie dat de situatie over een paar weken of maanden veel beter is.

Voor Spanje staat er de komende dagen veel op het spel. Gisteren had de Spaanse premier Zapatero de EU-president Van Rompuy op bezoek om te praten over de crisis in de eurozone. Na afloop uitte hij zijn woede over Duitsland en Nederland die de afgelopen weken een oplossing van de Griekse crisis blokkeerden met hun eis dat de financiële sector ook meebetaalt. „Het debat hierover is op een verkeerde manier geopend”, stelde Zapatero, „en het is ook niet goed afgesloten”.