Op links ontbreekt een natuurlijke leider in Frankrijk

Op links zijn er kandidaten genoeg die het op willen nemen tegen president Nicolas Sarkozy. Maar niemand van hen straalt natuurlijk leiderschap uit.

Krijgt Frankrijk na een president met Hongaars-joodse wortels een halve Noorse aan het roer? Als het aan de leden van de Franse groene partij Europe Ecologie – Les Verts (EE-LV) ligt wel, want die hebben massaal Eva Joly verkozen als hun kandidaat voor de Franse presidentsverkiezingen van volgend jaar april. Daardoor mag de populaire tv-presentator Nicolas Hulot, die in de lente de tv-wereld verliet om politicus te worden, zijn ambities om mee te dingen naar het hoogste ambt in de Franse republiek opbergen. Hij had gisteren zichtbaar moeite om zijn ontgoocheling weg te slikken en reageerde nog niet op de uitnodiging van Joly om deel te gaan uitmaken van haar campagneteam.

Joly (67) kreeg ruim 58 procent van de leden van EE-LV achter zich. De voormalige onderzoeksrechter, die in de jaren negentig politici en bedrijfsleiders als Bernard Tapie het vuur aan de schenen legde tijdens de affaire-Elf, is populairder bij de partijmilitanten dan bij de doorsnee Franse kiezer. De opvolger van Sarkozy zal Joly nooit worden: volgens de jongste peilingen kan ze ongeveer 5 procent van de Fransen bekoren.

Hulot, die werd afgewezen door de groene achterban, zou bij alle Fransen 12 procent van de stemmen kunnen wegkapen, meer dan gelijk welke groene kandidaat ooit, en meer dan onverschillig welke klein-linkse kandidaat ook. Maar het partij-apparaat heeft anders beslist, tot woede van onder andere oudgediende Daniel Cohn-Bendit. Het Europees Parlementslid had liever gezien dat de groenen geen eigen kandidaat zouden presenteren en zich, na een akkoord over ecologische maatregelen, achter de socialistische kandidaat zouden scharen. Dit om te vermijden dat het verdeelde linkse kamp al in de eerste ronde zou worden uitgeschakeld door het Front National, zoals in 2002 gebeurde.

De grootste aantrekkingskracht van Joly is dat ze zo ‘anders’ is. De Scandinavische met het kenmerkende kleine ronde rode brilletje, die als tiener naar Frankrijk kwam als au pair en hier bleef hangen om carrière te maken in de magistratuur, heeft een anti-conformistisch imago, is niet-Frans op een manier die alternatieve Fransen sympathiek vinden. Drie jaar geleden werd ze gekozen in het Europees Parlement. Ze staat bekend als een voorstander van ‘strijdbare ecologie’ en praat in korte, heldere zinnen, maar een groot oratorisch talent is ze niet.

Dat in tegenstelling tot haar rivaal op links, Jean-Luc Mélenchon, een soort Franse Jan Marijnissen die eind 2008 de Parti Socialiste verliet om de populistische Parti de Gauche op te richten. Mélenchon (59) heeft ter linkerzijde van de PS zijn eerste succesje al achter de rug: de Parti Communiste ziet af van een eigen kandidaat en schaart zich achter de kandidatuur van Mélenchon voor het presidentschap. Op de eerste bijeenkomst eind juni van dit ‘Front de Gauche’ in Parijs waren evenveel vlaggen van de communisten als van zijn eigen partij te zien. Mélenchon zou 7 tot misschien wel 10 procent van de stemmen kunnen halen in 2012, mee profiterend van het langzaam verdwijnen van de Nouvelle Parti Anticapitaliste (NPA), nu de voormalige postbode Olivier Besancenot, een tijdlang de knuffelbeer van extreem-links, na twee pogingen afziet van een nieuwe kandidaatstelling.

Mélenchon en Joly proberen in de schaduw van de Parti Socialiste zoveel mogelijk stemmen te halen tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, om daarna sterker te staan bij eventuele onderhandelingen over regeringsdeelname. Hun score hangt ook af van de kandidaat die de nominatie namens de PS gaat binnenhalen. Vandaag is de laatste dag voor de inschrijvingen; in oktober wordt gestemd wie de socialistische kandidaat wordt.

Ondanks al de inkt die is gevloeid over Dominique Strauss-Kahn is de discussie over het wachten op de man die zeven weken geleden nog de gedoodverfde PS-kandidaat was langzaam maar zeker stilgevallen. Wellicht ook omdat uit een peiling blijkt dat ruim 60 procent van de Fransen ‘DSK’ helemaal niet meer wil als president. Hij is de enige socialist van wie Sarkozy nu zeker zou winnen, zo sterk is de populariteit van Strauss-Kahn gedaald sinds de zaak met het kamermeisje half mei in New York.

François Hollande en Martine Aubry lijken onderling te gaan uitmaken wie de socialistische nominatie in de wacht sleept, met Ségolène Royal als nummer drie in de peilingen. Maar geen van hen staat zo sterk dat ze de leemte die Strauss-Kahn heeft laten vallen zomaar kunnen opvullen. Verder zijn er kandidaten van divers pluimage, zoals de moderne sociaal-democraat Manuel Valls, maar ook de felle anti-mondialist Arnaud Montebourg. Zij doen binnen de PS mee om dezelfde reden waarom Joly en Mélenchon meedoen met de presidentsverkiezingen: om straks sterker te staan als er ministerposten vallen te verdelen. Maar de diversiteit toont wel aan dat de PS nog volop op zoek is naar een duidelijk profiel.

„De grote uitdaging voor de PS wordt om de kiezers uit het centrum te verleiden”, zegt Pierre Moscovici, een ‘Strauss-Kahnien’ die lange tijd nadacht over een eigen kandidatuur maar uiteindelijk het kamp van Hollande heeft gekozen. „Frankrijk is van nature geen links land. Maar de mensen zijn Sarkozy beu, snakken naar echte vernieuwing, en het wegvallen van Dominique heeft van Sarkozy geen sterkere kandidaat gemaakt. In 2012 krijgen we een unieke kans om het Elysée te winnen. Als we daar onder deze omstandigheden niet in slagen, betekent dat het einde van de Parti Socialiste zoals we die kennen”, waarschuwt Moscovici.