De twee gezichten van Rupert Murdoch

NewsCorp, het imperium van Rupert Murdoch, volgt twee strategieën: de populaire en de politieke. In het maken van populaire media is zijn personeel onovertroffen. Dat het daarbij geen scrupules heeft, omkopen en afluisteren beschouwt als normale praktijken, is nu News of the World noodlottig geworden. Maar aan de andere kant dwingt het succes van Murdochs media, hoewel niet bij iedereen, ook respect af. Terwijl de concurrentie steeds meer terrein verliest aan de nieuwe media, heeft hij de groei erin weten te houden. Daarin heeft hij nu bijval gekregen van een onbesproken en intelligente columnist van de International Herald Tribune, Roger Cohen. „Al met al heeft hij de afgelopen decennia een gunstige invloed op de dagbladindustrie gehad. Hij heeft de sector vitaal gehouden, luidruchtig en relevant. Zonder hem zouden de kranten misschien al volledig verdwenen zijn.” En zo eindigt hij: „Die man is een natuurkracht en zijn energieke vernieuwingen zijn in overeenstemming met de geest van de tijd. Hij is goed geweest voor de media. De wereld is meer open geworden.”

Zo hoor je het eens van een ander. Sinds de televisie meer dan een halve eeuw geleden een massamedium is geworden, worstelt de gedrukte pers tegen een potentieel dodelijke concurrentie. De kranten, ook de serieuze, zijn in de loop van de tijd drastisch veranderd. Aan de ene kant mocht het voornaamste werk niet worden vergeten. De krant moest in de eerste plaats het nieuws blijven brengen, dat in zijn context plaatsen, de macht controleren, onderzoeksjournalistiek bedrijven. Maar aan de andere kant moest de journalistiek ook luchtiger worden, gevarieerder, amusanter.

Ik beschouw The New York Times nog altijd als de beste krant ter wereld. De redactie blijft trouw aan haar roeping. Daarvan kun je je zeven dagen per week in het eerste katern overtuigen. Maar in het weekeind zit er een karrevracht Drum und Dran bij, over Lifestyle, Dining Out, alles wat het moderne leven leuk maakt. Ondanks al die verleidelijkheden blijft de New York Times de beste, maar ook een noodlijdende krant van liberale signatuur.

Murdoch heeft zijn expansie in een andere richting gezocht. News of the World heb ik een paar keer gekocht, daarin heb ik niets onvergetelijks gevonden, maar ben ik in New York, dan lees ik iedere dag de New York Post, die ook tot NewsCorp hoort. Een jaar of wat geleden raakte Michael Jackson in moeilijkheden. Een team van onderzoeksjournalisten stortte zich op de ontspoorde popzanger die voortaan door de krant ‘Jacko’ werd genoemd. Dat is ook een gewoonte van de Murdoch-journalistiek. Iemand die verdacht wordt gevonden, krijgt een bijnaam. De president aan wiens Amerikaans staatsburgerschap op de redactie nog altijd wordt getwijfeld, wordt ‘Bam’ genoemd.

Genadeloze schandaaljournalistiek is Murdochs specialiteit. Soms zal het veel energie en mankracht kosten om te kunnen verhullen dat een filmster een geheime verhouding met de huisknecht heeft. De ervaring leert dat massa’s daar alles over willen weten, vooral als zulke misstanden met een nauwelijks bedwongen ondertoon van verontwaardiging worden opgeschreven. Daarin zijn de redacties van NewsCorp buitengewoon goed. Dit is de ene kant van zijn journalistieke boodschap. De andere is politiek en puur reactionair.

In 2002 en 2003 was Murdoch een van de propagandistische steunpilaren van president George W. Bush, toen die de oorlog tegen Saddam Hoessein voorbereidde. Nu weten we dat deze aanval werd gerechtvaardigd door een campagne die op vergissingen en leugens was gebaseerd. Er waren geen massavernietigingswapens, geen contacten tussen de Iraakse dictator en al-Qaeda, hij had niet geprobeerd in Niger uranium te kopen. Maar bij de onderzoeksjournalisten van de New York Post ging de versie van Bush erin als de heilige waarheid. Toegegeven, de kritische vermogens van het grootste deel van de Amerikaanse journalistiek stond toen op een laag pitje. Showdown Iraq! was de boodschap. Maar er waren ook toen mensen die er gefundeerd anders over dachten. Zoals de openbare aanklager Vincent Bugliosi, die later het boek The Prosecution of George W. Bush for Murder heeft geschreven. Zou het zo ver zijn gekomen, dan had Murdoch als zijn medeplichtige terecht moeten staan.

Tot NewsCorp hoort ook het televisiestation Fox News met de ultrarechtse commentator Glenn Beck, die overigens binnenkort voor zichzelf gaat beginnen. Beck is een uitgesproken sympathisant van de TeaParty en Sarah Palin geweest; en een ster in Murdochs A- Team. Met politieke onthullingen van als de Pentagon Papers (in 1971 dankzij Daniel Ellsberg door de The New York Times gepubliceerd), heeft NewsCorp nooit gedaan. En ook toen WikiLeaks door hun pikante onthullingen in de problemen raakte, heeft het concern zich niet als machtige beschermer opgeworpen.

Toegegeven: NewsCorp is een zakelijk succes. Het heeft ervoor gezorgd dat er leven bleef in de kwijnende dagbladindustrie. Maar daarbij appelleren Murdochs media niet aan de nieuwsgierigheid van een politiek bewust publiek. Ze richten zich op de miljoenen die fun en entertainment in roddel zoeken, en zo en passant de reactionaire boodschap krijgen toegediend. Murdoch is de profeet van dit nieuwe, halfgeletterde lompenproletariaat. Maar het is waar: hij brengt wel leven in de brouwerij.