Waarom wel auto- en niet achtbaanziek?

„Onze kinderen worden altijd misselijk in de auto. Een autorit van anderhalf uur kan al genoeg zijn”, mailt Maurice Jacobs uit Voorburg. „Hoe kan het dat diezelfde kinderen tijdens een dagje pretpark urenlang in achtbanen en zweefmolens gaan zonder ergens last van te hebben?”

Er bestaat veel overlap tussen ‘autoziekte’ en ‘achtbaanziekte’, zegt Jelte Bos, onderzoeker bij TNO en hoogleraar bewegingswetenschappen aan de VU. Het weeë gevoel wordt veroorzaakt doordat je hersenen prikkels krijgen van drie kanten: ogen, ledematen en evenwichtsorganen. „Als jij achterin zit te lezen en de auto maakt een bocht, stroomt de vloeistof binnenin de holtes van je evenwichtsorganen, achterin je oor”, zegt KNO-arts Stephanie Winters, die promoveert op onderzoek naar het evenwichtsorgaan bij het UMC. „De haartjes op de wanden van die holtes buigen daardoor een bepaalde kant op. Zij vertellen je hersenen: we bewegen. Maar je ogen signaleren iets anders: we staan stil. Je brein raakt in de war en daarom word je misselijk.”

In de draaimolen is dat niet anders, zegt Bos, maar er zijn vier verschillen met een autorit. „Ten eerste zie je waar je heen gaat, terwijl kleine kinderen op de achterbank tegen een stoel aankijken. Ten tweede zit je maar een paar minuten in de draaimolen, terwijl het zo'n twintig minuten duurt voordat je wagenziek bent. Ten derde zit je in een attractie in de frisse buitenlucht. Tot slot is het toch vooral de ‘sportieve rijstijl’ van jonge vaders die slachtoffers maakt op de achterbank. Remmen, optrekken, dat soort dingen.”

Gelukkig herstellen de hersenen zich. Mensen functioneren zelfs na uitval van een evenwichtsorgaan. „Eerst worden ze heel duizelig, maar daarna leren ze opnieuw welke prikkels te registreren en welke te laten gaan”, zegt Winters. Net zoals astronauten alleen de eerste paar dagen in de ruimte misselijk zijn. „Daarna is het lichaam gewend aan het wegvallen van de zwaartekracht”, zegt Bos. Piloten kunnen ook vooraf wennen door te trainen in bewegende capsules, maar dat kost duizenden euro’s. Eenmaal misselijk in de auto is vooruit kijken of een flinke pauze een goedkoper alternatief. Spartaans doorrijden helpt ook volgens Bos. Maar „na braken is vaak nachtrust nodig voor volledig herstel.”

Rolinde Hoorntje