Waarom krijgt Italië de volle laag van beleggers

Beleggers hebben Italië in het vizier als het volgende doelwit in de eurocrisis. Maar waarom Italië? En waarom nu? Vier vragen over de psychologie van de beurs.

Een oprukkende bosbrand. Het brandende oog van Sauron. Het volgende doelwit. Genoeg beeldspraak te bedenken bij het gedrag van beleggers. Na Griekenland, Ierland en Portugal lijkt nu Italië besmet door de eurocrisis.

1Waarom krijgt opeens Italië de volle laag?

Het gerommel begon in mei. Toen kreeg Italië er van de kredietbeoordelaars van langs. S&P en Moody’s toonden zich bezorgd over de lage economische groei en hoge schuld. De waarschuwende woorden hadden effect. De koersen van de Italiaanse banken daalden eind juni zo hard dat de handel werd stilgelegd. De ruzie van vorige week was de druppel. De Italiaanse minister van Financiën Tremonti wil 48 miljard euro bezuinigen. Dit leverde hem het verwijt van premier Berlusconi op dat hij alleen maar de markten wil behagen.

2Is de Italiaanse economie echt zo zwak?

Economisch gezien is Italië de crisis niet best doorgekomen. Het land heeft een staatsschuld van 1.800 miljard euro, ofwel 120 procent van het bruto binnenlands product. In de eurozone heeft alleen Griekenland relatief een hogere schuld. Tegelijkertijd groeit de economie nauwelijks. Vorig jaar met slechts 1,3 procent. Maar Italië is geen Griekenland. De werkloosheid in Italië is met 8,1 procent aanzienlijk, maar fors lager dan de 20 procent in Spanje en 16 procent in Griekenland. Italië is als lid van de G7 een groot geïndustrialiseerd land met serieuze multinationals. Denk aan automaker Fiat, bank Unicredit, zuivelbedrijf Parmalat, oliebedrijf Eni, elektriciteitsbedrijf Enel, de modehuizen en het media-imperium van Berlusconi. De jongste problemen lijken dan ook een combinatie van de toestand van de Italiaanse economie en alle ellende die zich de afgelopen anderhalf jaar in de eurozone heeft afgespeeld. Economen van Rabobank vatten het sentiment goed samen: „Gevreesd wordt dat ook Italië noodsteun moet gaan aanvragen. Zover is het natuurlijk nog niet, maar beleggers leken vast een voorschot te nemen.”

3Hoe is de positie van Italië op de obligatiemarkt?

Italië staat ook bekend als het Japan van Europa. Ruim de helft van de schuld is in handen van Italiaanse beleggers. Dit kan doordat Italianen relatief veel sparen vergeleken met andere Europeanen. Als Italië echt in een crisis belandt, zullen zij het zeker voelen. Daarom zullen ze minder snel geneigd zijn de obligaties te dumpen vergeleken met handelaren in, zeg, de Londense City. Italië heeft ook een van de grootste obligatiemarkten ter wereld. Beleggers durven Italiaanse obligaties vrij snel te kopen want er zijn bijna altijd andere beleggers om aan door te verkopen. De liquide obligatiemarkt maakt het voor Italië mogelijk goedkoop de staatsschuld te financieren. Dat werd en wordt altijd gezien als een voordeel voor het land, maar er schuilt ook een gevaar in.

Als de zorgen erg groot worden kunnen de kopers snel verdwijnen en is de gecreëerde rust weg. Het wordt dan snel te duur voor Italië om op de kapitaalmarkt de schuld te financieren. Mocht de onrust aanhouden dan komen Europa en Italië in een lastig parket. Griekenland kon rekenen op noodsteun. Italië is daar te groot voor. Tegelijkertijd is Italië te groot en een te belangrijk euroland om te laten vallen.

4 En. Welk land is hierna aan de beurt?

België wordt al maanden genoemd. Zo lang het land politiek stuurloos blijft en de overheidsfinanciën niet aanpakt worden, zal de kritiek van kredietbeoordelaars aanhouden en blijft het land een doelwit. Vrijdag zal de aandacht verschuiven naar de banken. De Europese Bankautoriteit presenteert dan de resultaten van de stresstests. Dan wordt duidelijk welke Europese banken een nieuwe economische crisis niet aankunnen. Die moeten dan aan kapitaal zien te komen, waarschijnlijk afkomstig van de overheden. Juist die overheden die al in de schulden zitten.