Schandaal

Als verklaring voor de populariteit van schandaalkranten als News of the World kwam steeds één woord voorbij: klassenverschillen. In landen waar de kloof tussen boven- en onderklasse groot is en de opwaartse mobiliteit klein, is er een enorme markt voor permanente verontwaardiging over de elite. News of the World voorzag in die behoefte: iedere zondag mocht het volk zich laven aan de misstappen van de klasse die ze haat – afgewisseld met een paar blote borsten en wat sport.

Klinkt plausibel. Maar ongenoemd bleef het feit dat News Corp., het media-imperium van Rupert Murdoch, er volledig op gericht is deze klassenverschillen in stand te houden. De honderden mediakanalen die Murdoch inmiddels bezit, zijn namelijk grofweg onder te verdelen in twee soorten. Aan de ene kant staan de serieuze media, zoals The Times en The Wall Street Journal, gericht op de ‘bestuurlijke klasse’. Kenmerkend voor deze media is hun totale adoratie van de vrijemarktideologie. Hun berichtgeving is doorspekt met applaus voor alles waar de elite baat bij heeft: privatisering, deregulering en globalisering. Bonussen heten hier ‘prestatiebeloning’, het buitenland staat voor ‘goedkope arbeid’ en de publieke sector betekent ‘belastingen’ en ‘bureaucratie’.

Daartegenover staan de populaire media, zoals The Sun en The Daily, gericht op ‘het volk’. Zij vormen de megafoon van onvrede over alles waar de gewone man aan lijdt: privatisering, deregulering en globalisering. Het buitenland bestaat niet, behalve als gevaar: daar wonen de ‘gelukszoekers’, ‘baaninpikkers’ en ‘oplichters’. Directeuren en politici zijn ‘corrupte zakkenvullers’, die miljoenen verdienen aan de ‘uitverkoop’ van cultuur en land. En de markt is waar alles ‘onbetaalbaar’ wordt.

Tezamen vormen ze het ultieme perpetuum mobile van wederzijds onbehagen. Met aan de ene kant een bestuurslaag die weet dat ‘de burger boos is’, maar tegelijkertijd blind blijft geloven in de oorzaak ervan: meer markt, minder overheid, meer zelfredzaamheid. En aan de andere kant een onderlaag die boos blijft toekijken: verontwaardigd genoeg door het systeem om er een krant voor te kopen en afgeleid genoeg door tieten en sport om er niks aan te doen. De lachende derde heet Rupert Murdoch. Wanneer heeft dat schandaal voor het laatst op een voorpagina gestaan?

Rob Wijnberg