Elke week een nieuwe ontvoering

Dit weekend werd de moeder van een crimineel bevrijd na een ontvoering. Slachtoffers van ontvoeringen in het criminele circuit zijn achteraf meestal niet zo spraakzaam.

Misdaadfotograaf Cokkie Toorenspits was zaterdagnacht afgekomen op een melding van een inbraak in een school toen hij iets heel anders opving. Er was iemand ontvoerd in Amsterdam-West. Toen hij bij de woning aankwam kon hij nog net de technische recherche fotograferen, die het sporenonderzoek startte. Op een bordje zag hij de achternaam van een bekende crimineel die eerder veroordeeld is voor een overval, wapenbezit, bedreiging en oplichting. Zíjn moeder was ontvoerd.

De Amsterdamse politie krijgt zeker één keer per week een melding van een ontvoering die serieus wordt genomen. Soms blijkt het te gaan om een meisje dat bij haar vriendje zit, maar de ontvoering is ook een veelgebruikt drukmiddel in het criminele circuit. Bijvoorbeeld om af te dwingen dat een verdwenen partij drugs alsnog geleverd wordt.

Meestal worden deze ontvoeringen voor het grote publiek alleen zichtbaar als er iets mis gaat. Zoals vorig jaar in Diemen, toen honderden mensen getuige waren van een klopjacht na een mislukte ontvoering. Het busje waarin een geknevelde man lag, kreeg pech. Eerder werd de Amsterdamse coffeeshophouder Saïd Faggous op klaarlichte dag meegenomen uit zijn coffeeshop.

Dit weekend was volgens de politie een „toevalstreffer”. Agenten waren „bijna ooggetuige” van de ontvoering. Ondanks de aanwezigheid van Toorenspits bleef de zaak tot maandag, toen de vrouw bevrijd was, uit de publiciteit. De politie wist zijn afnemers, zoals De Telegraaf van publicatie te weerhouden. Politiewoordvoerder Ebe van der Land: „We vragen dit bijna nooit, maar de vrouw was in levensgevaar.” De ontvoerders hadden gezegd dat de politie niets mocht weten. De familie onderhandelde, met de politie op de achtergrond.

Bij de ontvoeringen in het criminele circuit valt het brute karakter op. Zo mailden de ontvoerders van een Roemeen filmpjes naar zijn familie waarop te zien was hoe hij werd geschopt, geslagen en bedreigd met een heet strijkijzer. Na zijn bevrijding werd de man zelf aangehouden, voor handel in verdovende middelen.

De Amsterdamse politie laat altijd alles uit haar handen vallen bij een ontvoeringsmelding, zegt commissaris Marjolein Smit-Arnold Bik. „Dat moet wel, het gaat per definitie om een levensbedreigende situatie.” Ontvoeringen hebben de hoogste prioriteit, „ook als het gaat om criminelen die elkaar onder druk willen zetten, of een rekening vereffen na een verdwenen partij drugs”. Lonend zijn die zaken meestal niet, zegt Remco van Huis, leider van de quick response unit van de Amsterdamse politie. De meeste ontvoerden duiken binnen 24 uur weer op. Lang niet altijd willen ze de politie helpen. „Als hun verklaring op één papiertje past weet je het wel. ‘Ik was geblinddoekt, heb niemand gezien of gehoord. Ik heb geen idee waar jullie de daders moeten zoeken.’”

Volgens advocaat Arne Kloosterman is dat niet het hele verhaal. Hij noemt een ontvoering in het criminele circuit een buitenkans voor de politie. „Als ze er in betrokken raken, krijgen ze in no time inzicht in een crimineel netwerk. Ze weten precies wie ze daarna moeten tappen.”

Ondanks de soms ontbrekende medewerking van het slachtoffer, is het niet per se een moeilijk oplosbaar delict, zegt Remco van Huis. Er zijn tal van aanknopingspunten. „Als de ontvoerders geld willen, moeten ze contact opnemen met familie of zakenpartners. Dan hebben wij al heel veel. Stemmen, een accent, en de informatie uit de gesprekken.” Bij de Amsterdamse politie werken acht onderhandelaars. „Daarnaast moet je voor een ontvoering een behoorlijke organisatie hebben. Allereerst een plek waar je iemand kunt opsluiten en vervolgens iemand die hem of haar bewaakt en verzorgt. Voor alle misdrijven geldt: hoe meer mensen ervan afweten, hoe groter de kans dat het uitlekt.”

Meestal worden ontvoeringen redelijk snel opgelost. Maar niet altijd. De coffeeshophouder Saïd Faggous werd maandenlang vastgehouden voordat het hem lukte om zelf, geboeid, te ontsnappen uit de kelder van een huis in België. En de politie in Arnhem heeft dit jaar het onderzoek gestaakt naar de Koerdische horecaondernemer Metin Aydin die eind 2009 werd ontvoerd. En dan zijn er nog de zaken waar ook de politie niets van weet. Commissaris Marjolein Smit-Arnold-Bik: „Je weet dat het dark number groot moet zijn.”