'Bij kleurlingen is onze taal in goede handen'

Henry Jeffreys was tussen 2006 en 2010 de eerste niet witte hoofdredacteur van het Afrikaanstalige dagblad Die Burger in Kaapstad. De krant was lang de spreekbuis van het apartheidsbewind en probeert zich nu aan te passen aan de nieuwe bedeling. Jeffreys moest voor de baan naar Kaapstad verhuizen en wil er nu niet meer weg. „Kaapstad is een stad om oud te worden: rustig, prachtig en relaxed”, zegt hij. En het is de bakermat van het Afrikaans, de taal die voor Die Burger zo belangrijk is.

Veel mensen zijn bang dat het Afrikaans zal verdwijnen. U ook?

„Nee, zeker niet. Er zijn kranten als Die Burger, jaarlijks verschijnen honderden boeken in het Afrikaans en er is een levendige muziekindustrie in de taal. De discussie over het verdwijnen van het Afrikaans wordt vooral door conservatieve blanke Zuid-Afrikanen gevoerd. De taal is gekaapt door de apartheidsregering toen die in 1948 aan de macht kwam. Maar hier in de Kaap zijn miljoenen Afrikaanssprekenden. Die houden de taal levend. Bij kleurlingen is het Afrikaans in goede handen.”

Er zijn geen exclusief Afrikaanstalige universiteiten meer, waarschuwde schrijver Breyten Breytenbach laatst.

„Hij is bang dat het hogere niveau van het Afrikaans, als taal van de wetenschap, verdwijnt. Maar kan één Afrikaanstalige universiteit dat redden? Dat denk ik niet. Zelfs als je jonge blanke Afrikaners de keus geeft of ze hun colleges in het Engels of het Afrikaans willen volgen, dan kiezen ze voor het Engels. Zij zijn ook niet gek: willen ze later naar Harvard dan is onderwijs in het Engels beter. Maar als er zoveel zorg is om het universitaire Afrikaans, waarom betalen Afrikaners dan niet hun eigen particuliere universiteit? In Amerika heb je ook alle mogelijke instituten op ideologische grondslag. Het lijkt me geen zaak voor de overheid. Die heeft wel grotere problemen dan de toekomst van het Afrikaans.”

Zoals?

„Los van werkloosheid en armoede blijft hier in de Kaap alles wat met huidskleur en ras te maken heeft problematisch. Deze stad moet de deuren opengooien voor zwarte Zuid-Afrikanen en Afrikanen uit de rest van het continent. Er is nog veel discriminatie – tussen zwarten onderling, Zuid-Afrikanen tegen Zimbabweanen bijvoorbeeld, maar vooral ook van kleurlingen naar zwarten. Bruinmense zijn bang dat ze de voorrechten verliezen die ze tijdens de apartheid hadden. Toen waren ze niet wit genoeg, nu zijn ze niet zwart genoeg.”

Zou u uzelf kleurling noemen?

„Ik heb het opgegeven om te definiëren wat kleurlingen zijn. En net als tijdens de strijd tegen apartheid maak ik liever niet het onderscheid tussen kleurling en zwart. Ik ben een zwarte Zuid-Afrikaan.”