Op Financiën zit een ware populist

Minister De Jager wil dat banken worden gedwongen om mee te betalen aan de Griekse schulden. Dit is een idioot voorstel. Het tijdrekken begon nou juist te werken, betoogt Melvyn Krauss.

In een interview met Het Financieele Dagblad opperde minister De Jager (Financiën, CDA) afgelopen donderdag dat de banken „gedwongen” zouden moeten bijdragen aan het beoogde tweede reddingsplan voor Griekenland. Dit opzienbarende voorstel is zo idioot en zo gevaarlijk voor Europa en de euro dat de premier er onmiddellijk afstand van dient te nemen.

De Jager is geen echte minister van Financiën – hij is een populist, vermomd als minister van Financiën.

Het optreden van De Jager is des te wranger nu er juist aanwijzingen zijn dat de algemene Europese aanpak, om de financiële crisis te verhelpen door tijd te winnen, weleens zou kunnen werken.

Volgens een rapport in The Wall Street Journal hebben de Duitse en andere Europese banken stilletjes een aanzienlijk deel van hun Griekse obligaties verkocht aan hedgefondsen, in een poging om hun risico bij een bankroet te verkleinen. Ik zal u vertellen waarom dit goed nieuws is voor Europa.

Hoewel Europese politici het graag geheimhouden, is het risico van particuliere banken bij een bankroet ook een publiek risico. De belastingbetaler zal immers moeten bijspringen als banken bij een Grieks faillissement hun deuren zouden moeten sluiten zonder nieuwe kapitaalinjecties.

Dit geldt beslist niet voor de hedgefondsen. De stille uitverkoop van Griekse staatsobligaties door de banken aan de hedgefondsen verkleint het publieke risico. De kans dat de belastingbetaler voor een Grieks bankroet opdraait, wordt verminderd. Dit is een goede zaak.

Deze uitverkoop door de banken van hun Griekse schuld is bovendien goed omdat hiermee de schade afneemt die een Grieks faillissement kan toebrengen aan de financiële stabiliteit van de eurozone.

De omzetting van bankrisico in hedgefondsrisico betekent dat banken minder en hedgefondsen meer schade zullen lijden in het geval van een Grieks faillissement. Dat is een verandering ten goede. Banken in problemen ontwrichten de economie meer dan hedgefondsen in problemen.

Ja, de uitverkoop van Griekse schuld door de banken is een domper voor de populistische hoop op een substantiële bijdrage van particuliere obligatiehouders aan het nieuwe reddingsplan voor Griekenland. De 30 miljard euro waarop de autoriteiten in de eurozone hoopten, wordt steeds onrealistischer.

Maakt dat iets uit, behalve dan voor de populisten? De hele onderneming om particuliere beleggers bij de Griekse reddingsoperatie te betrekken, was van meet af aan een flop. Het voortdurende uitstel en de dubbele boodschappen over een bijdrage van de particuliere banken aan het tweede Griekse reddingsplan zonder een nieuw ‘kredietprobleem’ te veroorzaken, ondermijnden het toch al broze vertrouwen van de markt in het vermogen van de eurozone om haar problemen op te lossen.

Het uitstel van het tweede Griekse reddingsplan tot september heeft alles nog erger gemaakt. Het laatste waarop de eurozone zit te wachten, is een tweede ‘Lehman-moment’.

De Jager beseft inmiddels dat hij een vrijwillig programma dat geen kredietprobleem veroorzaakt, wel kan vergeten. In plaats van in te zien dat de EU domweg moet ophouden met haar koppige kruistocht om particuliere beleggers bij het reddingsplan te betrekken, vliegt de Nederlandse minister van Financiën evenwel totaal uit de bocht door hen tot deelname te willen dwingen. ‘Echte’ ministers van Financiën sturen niet doelbewust aan op faillissementen.

Ook zou de obligatieverkoop door de banken moeten leiden tot een herbezinning op de scepsis waarmee op Wall Street hard wordt geoordeeld over de Europese neiging om ‘alles voor zich uit te schuiven’.

Tijdwinst helpt als deze tijd nuttig wordt besteed. De Europese politici hebben ‘uitstel’ de slechte naam bezorgd van ‘voor zich uit schuiven’, door de gewonnen tijd te besteden aan populistische onzin (zoals de inschakeling van particuliere beleggers) die alles alleen maar erger heeft gemaakt. Dit kan niet worden gezegd van de particuliere banken en verzekeraars.

Vooral de Duitse banken hebben constructief geopereerd, door hun Griekse schuld te verkopen en daarmee zichzelf en de Duitse economie minder kwetsbaar te maken voor de schokken van een faillissement. Ze hebben dit gedaan tegen de achtergrond van een sterke Duitse economie. Dat was niet mogelijk geweest als de staatsschuld niet ‘voor zich uit zou zijn geschoven’.

Achter de schermen en buiten het felle licht van de media gebeuren indrukwekkende dingen in de particuliere sector om Europa en de euro van zijn populistische politici te redden.

Melvyn Krauss is verbonden aan het Hoover-instituut van de Stanford-universiteit. Hij verblijft vaak in Amsterdam en was voorheen hoogleraar economie aan New York University.