Kleur bekennen

Het beeld van Zuid-Afrika in de fictie is dat van een paradijs verscheurd door raciale tegenstellingen. De grote stad is net als het platteland het decor voor morele kwesties en keuzes waar met name J.M. Coetzee, de Nobelprijswinnaar van 2003, raad mee weet. In zijn Bookerprijswinnende roman Disgrace (1999) moet een Kaapse professor te midden van de raciale en seksuele verwarring van na de apartheid steeds grote vernederingen doorstaan. „It gets harder all the time”, luidt het verstopte motto van een intriest boek dat symbolisch eindigt wanneer de hoofdpersoon zijn lievelingshond een spuitje geeft.

De Afrikaner schrijver Etienne van Heerden werd geboren in Johannesburg, maar schreef niet alleen de magisch-realistische roman Toorberg (1986), over een multiculturele boerderij in het Kaapse achterland, maar ook Caspirs en campari’s (1991) over de vuile handen en de gewetensnood van een reclameman in Kaapstad, net voor de opheffing van de apartheid.

Van de drie grote dichteressen die over Kaapstad en de Kaapprovincie hebben geschreven – Ingrid Jonker, Wilma Stockenström en Antjie Krog – spreekt de jonggestorven Jonker het meest tot de verbeelding, al was het maar omdat ze in een recente verfilming van haar moeizame leven werd gespeeld door Carice van Houten (Black Butterflies). Het postuum verschenen Ik herhaal je (met poëzie uit de jaren zestig) bevat Afrikaner ‘kaalvoetverzen’ over een kindertijd aan de idyllische Gordonsbaai.

Ook postuum verschenen: de in 1962 geschreven novelle The Cardinals van de half-zwarte schrijfster Bessie Head (1937-1986). Tegen de achtergrond van de beruchte, inmiddels opgeruimde sloppenwijk District Six beschrijft ze de incestueuze liefde tussen een buitenechtelijk geboren kleurlinge en haar blanke vader.

Tot slot een in twee non-fictieboeken verdeeld standaardwerk: Cape Town, the Making of a City en Cape Town in the Twentieth Century: An Illustrated Social History door Vivian Bickford-Smith, Nigel Worden and Elizabeth van Heyningen. De geschiedenis van Kaapstad van de komst van de Hollanders in 1652 tot en met de post-apartheidsproblemen in de twintigste eeuw.

Pieter Steinz