Grieken lokken toeristen met korting

Mede door stevige kortingen trekt het toerisme naar de Griekse eilanden aan. Rellen en crisis schrikken weinig mensen af. Maar in deze sector moet veel veranderen.

Voor het eerst doen Griekse cafés aan Happy Hour. Vroeger was dat niet sjiek en bovendien niet nodig om klanten te trekken, maar de crisis heeft voor een omslag gezorgd. Bars bieden nu tegen elkaar op met kortingen van tientallen procenten. Tussen zeven en negen ’s avonds kost een gin-tonic in de Maribou Bar in Athene nu vijf euro in plaats van acht. Ook in hotels valt tegenwoordig te onderhandelen over de prijs. Voorbij zijn de tijden dat Grieken erop vertrouwden dat de zon en eilanden genoeg waren om miljoenen toeristen te trekken.

De journaalbeelden van demonstraties doen het imago geen goed. Naar aanleiding van de rellen vorige week zijn volgens de vereniging van hoteliers in Athene 8000 overnachtingen gecanceld. Voorzitter Yiannis Retsos roept de regering op onmiddellijk actie te ondernemen om aan de buitenwereld duidelijk te maken dat Griekenland nog altijd een veilige bestemming is. Juist nu het economisch slecht gaat is een goede zomer cruciaal. Toerisme maakt bijna eenvijfde van de economie uit en zorgt daarnaast voor veel afgeleide werkgelegenheid.

Ondanks de vrijwel dagelijkse berichten over stakingen, geweld en traangas, is Griekenland er voor buitenlandse bezoekers alleen maar beter op geworden, bezweert staatssecretaris voor Toerisme George Nikitiades. Reisbureaus doen scherpe aanbiedingen zegt hij en het land is net zo veilig als altijd.

„We hebben wat rellen gehad, door de harde bezuinigingsmaatregelen. Maar die beperkten zich tot een klein deel van Athene.” Terwijl rond het parlement met de politie werd gevochten, zaten miljoenen mensen ongestoord op de eilanden. „Er is geen toerist gewond geraakt.” Van de ongeveer 600.000 Nederlanders die per jaar in Griekenland komen, doet misschien één procent Athene aan, schat Nikitiades. De meeste mensen vliegen met charters rechtstreeks naar hun strandbestemming. En die stroom trekt, na twee jaar problemen, dit jaar sterk aan.

Op het Syntagmaplein, een paar honderd meter van het ministerie, kamperen nog altijd verontwaardigde Grieken. Toeristen die met hun koffers uit de metro komen, stappen een soort festivalterrein op met tenten, spandoeken, gegrilde mais en hotdogs. Een groep Amerikanen neemt foto’s van een hond die over het plein sjokt met tussen zijn kaken een protestbord waarop het wereldwijde einde van het kapitalisme wordt voorspeld. Het is alsof de protesten tot de Griekse folklore zijn gaan behoren.

Nikitiades is druk. Hij komt net uit een overleg met de nieuwe Griekse minister van Financiën en een vergadering met de vice-premier. Stimuleren van het toerisme is een van de topprioriteiten van de regering, zegt hij. Ze hebben het onder meer gehad over het verruimen van de mogelijkheden voor toeristen om per vliegtuig ook de kleinste eilanden te bereiken en over het privatiseren van regionale luchthavens, die daardoor de investeringen kunnen krijgen die hard nodig zijn.

Hij klinkt optimistisch. Belangrijke bestemming als Rhodos en Kreta melden forse stijgingen, en de staatssecretaris ziet genoeg mogelijkheden voor verdere groei. Het magische getal is 25. Van 18,5 procent van het bruto binnenlands product naar 25 procent. Van bijna 20 procent van de werkgelegenheid naar 25 procent, en op naar 25 miljoen toeristen per jaar.

Op de gang voor zijn werkkamer zit een groepje mannen in pak te wachten tot het begin van een bespreking. Een van hen, een consultant uit Cyprus, praat enthousiast op de anderen in over de kansen die toerisme biedt om uit de financiële crisis te komen. Vergeet investeringen uit Golfstaten als Qatar, zegt hij. „Het duurt zeven jaar voor die iets opleveren. Een toerist blijft twee weken en laat geld achter.”

Tot nu toe werkte dat eenvoudige economische model vanzelf. Griekenland had het lang relatief gemakkelijk. De prachtige stranden, overblijfselen uit de Oudheid en de stralende zon verkochten zichzelf. Tot de euro werd ingevoerd was Griekenland bovendien een relatief goedkope bestemming. Sindsdien is dat veranderd. De concurrentie van andere landen rondom de Middellandse Zee, zoals Turkije, Egypte en Tunesië, nam fors toe. Griekse ondernemers pasten zich maar mondjesmaat aan en het land verloor marktaandeel.

De sector staat bekend als conservatief. Veel hotels en taverna’s zijn familiebedrijven. ‘Mijn vader deed het zo, dus ik doe het zo’. De crisis heeft hen wakker geschud. „We moeten anders gaan denken”, zegt Nikos Kapadais, die zijn vader is opgevolgd als eigenaar van restaurant Babis op het eiland Aegina, een uur varen voor de kust van Athene. „We hebben altijd de gratis zee en zon gehad. Maar we moeten niet denken dat het allemaal vanzelf gaat.” Niet meer ‘op z’n Grieks’, lacht hij. Wat hij uitlegt als even snel geld verdienen, zonder strategie. Moderne toeristen kunnen internationaal goed vergelijken en willen waar voor hun geld.

Hij voelt de crisis zelf behoorlijk. De omzet is tot nu toe met bijna een kwart gedaald ten opzichte van vorig jaar. Dat komt doordat op Aegina vooral Grieken komen. „Sinds dit voorjaar is het alsof mensen bang zijn geld uit te geven.”

Staatssecretaris Nikitiades praat over de crisis alsof die de toerismesector uit een sluimerstand heeft geschud. Met actieve promotie en verbreding van het aanbod is volgens hem nog een wereld te winnen. Griekenland is nu slechts de helft van het jaar een toeristenbestemming, dat zou het hele jaar kunnen zijn.

Vooral Nederlandse toeristen bleken de afgelopen jaren volgens Nikitiades uiterst gevoelig voor de prijs-kwaliteit verhouding. Want hoewel ook het aantal Duitse en Britse toeristen terugliep, daalde het aantal Nederlanders dat naar Griekenland kwam scherper. Het verbaast hem, zegt hij, want de banden tussen Grieken en Nederlanders zijn hecht, wat blijkt uit de aantallen gemengde huwelijken en Griekse scholen waar Nederlands gegeven wordt. „We willen al onze Nederlandse vrienden terug.”