Soedan en Zuid-Soedan: geschiedenis en toekomst

Een man viert de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan. Zijn gezicht heeft de kleuren van het nieuwe land. Foto Reuters / Goran Tomasevic

Vandaag werd een nieuw land geboren: Zuid-Soedan. Persbureau’s AP en Novum zetten de geschiedenis van Soedan en de toekomst van de twee Soedans op een rij.

Het land

Soedan (kaart) was het grootste land van Afrika, maar verloor vandaag een gebied zo groot als het Iberisch Schiereiland, dat nu een nieuw land vormt. Zuid-Soedan deelt een 2100 kilometer lange grens met Noord-Soedan. Zuid-Soedan grenst ook aan Kenia, Uganda, Ethiopië, de Centraal-Afrikaanse Republiek en Congo.

De bevolking

Het inwonertal van het zuiden wordt betwist. Uit een volkstelling uit 2008-2009 blijkt dat er 8,26 miljoen mensen wonen, maar de regering van het zuiden houdt het op elf tot dertien miljoen mensen. Van de meer dan tweehonderd etnische groepen, praktiseert de meerderheid een traditionele of inheemse religie, terwijl christenen een minderheid vormen. Het percentage moslims in het zuiden is veel kleiner, hoewel in de zuidelijke hoofdstad veel islamitische immigranten uit het noorden wonen.

Zuid-Soedanese jongetjes houden een kaars vast rond middernacht, het moment dat hun land onafhankelijk wordt. Foto AFP / Marc Hofer

Zuid-Soedanese jongetjes houden een kaars vast rond middernacht, het moment dat hun land onafhankelijk wordt. Foto AFP / Marc HoferZuid-Soedanese jongetjes houden een kaars vast rond middernacht, het moment dat hun land onafhankelijk wordt. Foto AFP / Marc Hofer

De uitdagingen

Het is een van de meest onderontwikkelde regio’s ter wereld, zo’n 85 procent van de bevolking is analfabeet. Volgens de Verenigde Naties heeft een 15-jarig meisje in Zuid-Soedan meer kans om in het kraambed te overlijden dan om haar school af te maken. Vorig jaar waren in de hoofdstad maar enkele kilometers weg geplaveid. De voedselprijzen zijn de afgelopen maanden sterk gestegen en het werkloosheidscijfer is hoog: veel inwoners van het zuiden voorzien in hun eigen bestaan als veehouders of landbouwers, terwijl anderen kleine handeltjes hebben in thee of andere goederen.

De economie

Soedan was met bijna een half miljoen vaten ruwe olie per dag de op twee na grootste olieproducent van het Afrika beneden de Sahara. Zuid-Soedan krijgt ongeveer 75 procent van deze productie in handen. Over de toekomst van de Soedanese olie-industrie - jaarlijks goed voor miljarden aan inkomsten - bestaat echter onenigheid.

De inkomsten uit olie droegen de afgelopen zes jaar voor 98 procent bij aan de begroting van Zuid-Soedan. Het ontwikkelen van de economie heeft dan ook topprioriteit voor de regering. Onlangs riep zij op tot het opheffen van Amerikaanse sancties tegen Soedan, die Amerikaanse bedrijven verbieden in het land te investeren.

De Zuid-Soedanese president Salva Kiir (links) en de Soedanese president Omar Hassan al-Bashir bij de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran Tomasevic

De Zuid-Soedanese president Salva Kiir (links) en de Soedanese president Omar Hassan al-Bashir bij de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran TomasevicDe Zuid-Soedanese president Salva Kiir (links) en de Soedanese president Omar Hassan al-Bashir bij de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran Tomasevic

De economie heeft mogelijk baat bij de reserves aan koper, goud en tin, maar deze kunnen eveneens leiden tot nieuwe problemen met het noorden. Grote arealen vruchtbaar grondgebied in het zuiden zijn rijp voor landbouw, maar ook in dit geval is er een risico, namelijk dat buitenlandse investeerders deze gebieden innemen door gebruik te maken van het gebrek aan regulering van de jonge regering.

De geschiedenis

Soedan verkreeg zijn onafhankelijkheid van Groot-Brittannië in 1956. Een jaar eerder gleed het land af naar een conflict tussen het noorden en het zuiden. Volgens de inwoners van het zuiden was er onder Brits-Egyptische heerschappij jarenlang een oneerlijk koloniaal beleid gevoerd.

De eerste zuidelijke opstand tegen het Arabische noorden vond plaats tussen 1962 en 1972 en resulteerde in een vredesovereenkomst die bij lange na niet voldeed aan de zuidelijke wens om autonomie. De oorlog tussen noord en zuid werd in 1983 hervat, toen het Soedanese Volksbevrijdingsleger een gewelddadige strijd voerde, die duurde tot 2005. In deze periode kwamen meer dan twee miljoen mensen om het leven en raakten meer dan vier miljoen mensen ontheemd.

Soldaten op een rij bij de ceremonie tijdens de onafhankelijkheidsdag van Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran Tomasevic

Soldaten op een rij bij de ceremonie tijdens de onafhankelijkheidsdag van Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran TomasevicSoldaten op een rij bij de ceremonie tijdens de onafhankelijkheidsdag van Zuid-Soedan. Foto Reuters / Goran Tomasevic

De vredesovereenkomst in 2005 voorzag in een referendum over onafhankelijkheid voor het zuiden in 2011. In de tussenperiode zou een semi-autonome regering het zuiden leiden. In januari sprak een overweldigende meerderheid van de zuidelijke bevolking zich uit voor onafhankelijkheid.

Sinds het plebisciet zijn de spanningen weer toegenomen. De vrees bestaat dat de opdeling van Soedan leidt tot nieuwe problemen, nu noord en zuid het over enkele kernkwesties niet eens kunnen worden.

De onafhankelijkheid

Vandaag, op zaterdag 9 juli, werd de onafhankelijkheid uitgeroepen. Diverse internationale hoogwaardigheidsbekleders zetten de ceremonie luister bij. Er waren zo’n dertig Afrikaanse staatshoofden aanwezig.