Rubalcaba wil de kiezers terug winnen

De Spaanse socialisten kiezen vandaag een nieuwe lijsttrekker. Premier Zapatero heeft het bij veel linkse kiezers verbruid door zijn ‘asociale’ aanpak van de crisis.

Spain's First Vice President and Minister of Interior Alfredo Perez Rubalcaba gestures gives a press conference during the security summit at the Pardo palace in Madrid on June 30, 2011. Interior ministers from the G6 European countries along with US representatives gathered for a meeting to discuss international cooperation in the fight against extremism. AFP PHOTO / PIERRE-PHILIPPE MARCOU AFP

Als scholier liep Alfredo Pérez Rubalcaba de honderd meter in krap 11 seconden. Een veelbelovende atletiekcarrière lonkte, totdat een ernstige spierblessure deze abrupt verstoorde.

Is de nieuwe lijsttrekker van de Spaanse socialisten (PSOE) ook in staat tot een politieke recordsprint? De vertrekkende premier en partijgenoot José Luis Rodríguez Zapatero hoopt van wel. Hij omschreef Rubalcaba als „een sprinter die over tien maanden de verkiezingen kan winnen.” Met een fenomenale eindspurt kunnen de kansloos geachte socialisten de komende verkiezingsstrijd misschien toch nog winnen, is de suggestie. Maar voorlopig is in de peilingen de voorsprong van oppositieleider Mariano Rajoy van de rechtse Volkspartij (PP) zo groot dat niets hem van het premierschap af lijkt te kunnen houden.

Rajoy profiteert vooral van het feit dat het merk PSOE na ruim zeven jaar regeren en drie jaar crisis ernstig beschadigd is. Veel kiezers vinden dat de regering-Zapatero te laat op de crisis reageerde. En toen zij eindelijk ingreep, zou ze ‘asociale’ maatregelen hebben gekozen: bezuinigingen op sociaal beleid, bevriezen van pensioenen en het korten van ambtenaren.

Rubalcaba zat de volledige zeven jaar in Zapatero’s regering. Maar terwijl de premier en andere ministers almaar slechtere rapportcijfers kregen, bleef Rubalcaba ruimvoldoendes halen. De voormalige scheikundeleraar kan ingewikkelde kwesties begrijpelijk uitleggen. Als minister in opeenvolgende socialistische kabinetten heeft hij een brede politieke ervaring. Aanvankelijk bestierde hij alleen Binnenlandse Zaken, waar hij zich geliefd maakte met een compromisloze aanpak van de Baskische terreurgroep ETA. Afgelopen herfst maakte premier Zapatero hem vicepremier.

En nu wordt Rubalcaba binnen zijn partij gezien als de enige die het dreigende monsterverlies nog enigszins kan verzachten. Toen Zapatero dit voorjaar aankondigde na 2012 geen derde termijn te ambiëren, wilden de socialisten aanvankelijk voorverkiezingen houden. Na de desastreus verlopen lokale en regionale verkiezingen van 22 mei is dit plan afgeblazen. De enige kansrijke potentiële tegenkandidaat van Rubalcaba, minister van Defensie Carme Chacón, meldde zich niet.

Terwijl Zapatero’s figuur vervaagt, eist Rubalcaba een hoofdrol op in de meest uiteenlopende beleidsterreinen. Zijn doel is daarbij steeds de gedesillusioneerde linkse kiezers terug te winnen. Over de protesterende jongeren die sinds half mei regelmatig demonstreren zegt hij „dat zij uitdrukking geven aan onvrede over de verslechtering van de democratie, afkeer van corruptie en de onophoudelijke botsingen tussen de grote partijen”. Kiezers die zich zorgen maken over de tekorten in de openbare gezondheidszorg laat hij weten dat de regering volgend jaar 8 miljard euro extra uittrekt voor zorg. Mensen die met hypotheekproblemen kampen belooft hij niet te laten vallen. „Banken moeten hypotheken innen, maar kunnen dat niet doen ten koste van de mensen.”

Vooral dit laatste punt (tegen de banken, voor de burger) lijkt voor Rubalcaba electoraal aantrekkelijk. Niet alleen de linkse kiezer, maar ook die in het centrum en op rechts zegt in enquêtes dat de financiële sector te makkelijk wegkomt. Het beeld is dat wankele banken gestut worden met belastinggeld, terwijl burgers met betalingsproblemen hun huis kwijtraken.

Banken bekritiseren is voor Rubalcaba ook aantrekkelijker dan zich afzetten tegen een regering waarin hij zelf zo lang een gezichtsbepalende minister was. Om diezelfde reden is hij gisteren alvast uit het kabinet getreden.