Pal voor mij viel een kogel in het water

Joost Reintjes (50) is scheidend ambassadeur in Pakistan. ‘Naar Shell, dat heeft van Pakistan nog tientallen miljoenen dollars tegoed. Ook daar moeten we achteraan in Islamabad.’

Donderdag 30 juni

Aan de visumbalie is het druk met Pakistanen en Afghanen die deze zomer nog naar Nederland willen reizen. Na een ochtend op de ambassade ga ik naar Karachi. Op het vliegveld tref ik Imran Khan, de cricketlegende die nu als politicus aan de weg timmert. Trots vertelt hij bij populariteitspeilingen oppositieleider Nawaz Sharif te hebben ingehaald. Hij lacht als ik hem vraag of hij wel weet dat cricket van oorsprong een Nederlands woord is.

In Karachi bespreek ik met het Amsterdamse bedrijf AerCap hoe een probleem met een Pakistaanse klant over een leasevliegtuig op te lossen, via onze contacten met de luchtvaartdienst in Karachi. ’s Avonds ben ik bij Tarek Khan, onze consul. Omdat Nederlandse zakenlieden Karachi regelmatig bezoeken bespreken we het groeiend aantal visumaanvragen en de veiligheidssituatie, van belang voor ons reisadvies.

Terug in het hotel lees ik een mailtje van Julie, die in Londen haar eerste studiejaar heeft afgesloten. Vanavond verkoopt ze bier bij een concert van Take That in het Wembley-stadion. Of ik snel haar huurcontract wil nalezen: twaalf pagina's voor een studentenkamer van drie bij vier!

Vrijdag 1 juli

Met ambassadesecretaris Stefan Hulisz naar Unilever. Directeur Ehsan Malik vraagt of we bij de Pakistaanse minister van Financiën de aanpak van theesmokkel via Afghanistan kunnen bepleiten. Daarna naar Sahim Sheikh van Shell. De multinational heeft nog tientallen miljoenen dollars van de Pakistaanse overheid tegoed; ook daar moeten we achteraan in Islamabad.

Vervolgens spreken we met medewerkers van de aartsbisschop, onder portretten van paus Benedictus XVI en Shahbaz Batthi, de in maart vermoorde christelijke minister voor Minderheden. Staan de christenen in Karachi ook zo onder druk? Nee, Karachi is toleranter, maar ook hier hebben christenen het moeilijk. Buitenlandse solidariteit is welkom, maar kan soms contraproductief uitpakken. Toch is het belangrijk om samen met andere Europese ambassades bij alle Pakistaanse gesprekspartners op mensenrechten te blijven hameren, of het nu gaat om de positie van vrouwen of aandacht voor de minderheden.

Tijdens het middaggebed rijden we door het rustiger verkeer naar de hoofdredacteur van de kwaliteitskrant Dawn, Zafar Abbas. Hij geeft aan dat de uitschakeling van Osama bin Laden een gevoelige klap is geweest voor de reputatie van het Pakistaanse leger. Een sms’je leert dat de problemen van AerCap deels zijn opgelost. Terug in het hotel zwem ik een half uur. Toen ik hier in maart baantjes trok, viel er pal voor mij een kogel in het water: vreugdevuur na een cricketoverwinning op de West Indies!

Bij een zakendiner meldt Ashraf Qazi van het Rotterdamse 4Gas dat drie Nederlandse bedrijven staan ingeschreven voor een groot energieproject. Eerder dit jaar regelden we voor Nederlandse investeerders een gesprek hierover met premier Gilani en olieminister Qamr: hopelijk leidt dat nu tot resultaat.

Zaterdag

We bezoeken de Edhi Foundation. Daar krijgen jonge vrouwen onderdak na weigering van een gearrangeerd huwelijk. De stichting doet ook aan relatiebemiddeling, maar dan zonder dwang. Trots laat men de feestzaal voor bruiloften zien. Voor een zaal van tweehonderd jongeren schets ik een uur later een beeld van de Nederlandse economie en politiek. Heeft ons poldermodel elementen die ook in Pakistan kunnen werken? De toehoorders – louter mannen – waarderen de Nederlandse steun aan rechtsorde en goed bestuur, maar willen meer weten over Nederlandse bedrijven en universiteiten. Daarna volgt een politieke discussie: over de Pakistaanse betrekkingen met Europa, verkiezingen in Kashmir en de risico’s van Talibanisering van Karachi. Om vier uur vliegen we in een oude 747 terug naar Islamabad.

Zondag

Ontbijt met beschuit, hagelslag en verse mango. Vandaag ben ik thuis in mijn prefabwoning van 80 vierkante meter, spartaans maar niet ongezellig. Na de aanslag op de Deense ambassade in 2008 zijn we verhuisd naar de zwaarbeveiligde Diplomatic Enclave, waar mijn huis en ons ambassadekantoor staan, omringd door bougainville en hoge muren met prikkeldraad. Na een uur fitness een afscheidsetentje aangeboden door Imtiaz Gul, schrijver van de bestseller The Al Qaeda Connection. Voor zijn Indiase uitgever werkt hij nu aan een vervolg, The Search for Bin Laden, dat op 9 september in de boekhandel moet liggen. Mijn Indiase collega vertelt dat de infrastructuur voor im- en export bij de Pakistaans-Indiase grenspost Wagah nu wordt verbeterd. Vanwege de moeizame politieke verhoudingen blijft de handel tussen de buurlanden ver achter bij het potentieel. Later skype ik met Wout in Voorburg; na een zeilkamp gaat hij als vakkenvuller bij AH aan de slag.

Maandag

In de maandagochtendvergadering spreken we over actuele Haagse onderwerpen: bezuinigingen, economische diplomatie, ‘uitfasering’ van de ontwikkelingssamenwerking. Wat dat laatste betreft: wij blijven actief op het gebied van veiligheid en stabiliteit, ook in Nederlands belang.

Daarna volgt een ingelast EU-overleg over de veiligheidssituatie en een Europees evenement over persvrijheid komende vrijdag: onze ambassades werken samen om Pakistaanse journalisten te steunen in hun strijd voor het vrije woord. Na de tandarts naar de zwaarbeveiligde Amerikaanse ambassade, voor viering van Independence Day. Premier Gilani en ambassadeur Munter spreken in warme bewoordingen over de Pakistaans-Amerikaanse betrekkingen, ondanks de turbulente ontwikkelingen de laatste tijd. Met journalisten, mensenrechtenactivisten, politici en militairen kan ik informeel over allerlei onderwerpen informatie uitwisselen.

Dinsdag

Om zeven uur vertrekken we zoals altijd met beveiligers in gepantserde auto’s naar twee kampen bij Peshawar: één met Pakistaanse ontheemden gevlucht voor het Talibaan-geweld, en één met Afghaanse vluchtelingen. Een arts in de tent annex kliniek vertelt dat moeders met 14 of 15 kinderen geen uitzondering zijn. Nederland steunt via de VN deze opvang en het is goed te zien hoe onze bijdragen worden besteed, terwijl we ook de instabiele grensstreek beter leren kennen. Enkele Afghaanse kampoudsten zeggen niet terug te willen. Anderen wel, zo blijkt uit de vertrekregisters: naar Kabul en ook Kunduz. Het is 44 graden Celsius.

Terug in Islamabad spreek ik oud-generaal Ayaz Khan, die een beeld schetst van zijn schooljaren met Nederlandse nonnen en paters in Abbottabad, maar ook van de moeilijke strijd van het Pakistaanse leger tegen de Talibaan.

Woensdag 6 juli

Na de Franse les ga ik door kranten, mails, websites, tweets en brieven heen. Daarna overleg met consul Evert Brongers over ons reisadvies en de risico’s van documentfraude bij visumaanvragen en legalisaties; Pakistaanse huwelijksakten en geboortebewijzen zijn voor weinig geld te koop en bestrijding van illegale migratie begint al bij ons aan het loket. Na een afscheidslunch bij het Nederlandse bedrijf SHV terug naar kantoor. ’s Avonds bel ik met Korien en Eline in Voorburg: voor een schoolproject gaan ze morgen naar het Museum Aan de Stroom in Antwerpen.