CD was 'fout na de oorlog'

Frénk van der Linden bepleit eerherstel van Hans Janmaat (Opinie & debat, 2 juli). Die werd in 1997 veroordeeld voor een uitspraak waarvoor niemand meer zou worden veroordeeld. Is dit onrecht dat Janmaat is aangedaan, of speelden andere factoren een rol?

De Centrumpartij en de Centrumdemocraten, de partijen waarvoor Janmaat achtereenvolgens in de Tweede Kamer zat, werden scherp bestreden om hun politieke stellingnames. Ze stonden kritisch tegenover de in hun ogen massale immigratie in ons land. Hun tegenstanders zagen de CP en de CD als fascistische en/of racistische partijen. Dat paste in een maatschappelijk klimaat waarin, vanaf de jaren zeventig, de Tweede Wereldoorlog hét morele referentiekader was geworden. De CP en de CD waren ‘fout na de oorlog’.

Voor rechters geldt dat zij het maatschappelijke klimaat nadrukkelijk meewegen bij het bepalen van hun vonnissen. Dat is ook gebeurd bij de vele zaken die werden aangespannen tegen Janmaat in verband met discriminerende uitspraken. Vanuit de Tweede Kamer en vanuit de maatschappij werd opgeroepen tot strenge bestraffing van dergelijke uitspraken. Rechters hielden daar rekening mee.

Dat is geen rechtsongelijkheid, zoals Van der Linden schrijft. Het is het meewegen van het maatschappelijke klimaat. Dat gebeurde toen en dat gebeurt ook nu.

In de loop van de jaren negentig begon het maatschappelijk klimaat te veranderen. Rond 2001 zag je een scherpe omslag. Vanaf dat moment kon kritiek worden geleverd op zaken die in de jaren daarvoor nog taboe waren.

Jan de Vetten

Bereidt een proefschrift voor over de bestrijding van de CP en de CD,

Leiden