Vlaamse verantwoordelijkheid

Lang is België bestuurd door politici die de compromisvorming tot ver achter de komma beheersten. Sinds de verkiezingen van ruim een jaar geleden wordt België gedomineerd door politici die het politieke domein zien als een pokersite op internet. Ze bluffen zonder elkaar in de ogen te kijken. Inzet is de vraag hoeveel geld het rijkere Vlaanderen wil doorsluizen naar het armere Wallonië en Brussel.

Partijleider Bart de Wever van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) is de personificatie van dit ‘alles of niets’. Gisteren veegde hij de ‘formatienota’ van tafel waarmee Elio Di Rupo van de Franstalige Parti Socialiste (PS) de besprekingen voor een regering en staatshervorming wilde vlottrekken. De christen-democratische CD&V, de tweede partij in Vlaanderen die nog wel wilde praten, heeft zich direct gevoegd. Zonder N-VA geen formatiebesprekingen, aldus de CD&V.

Bijna iedereen was het erover eens dat Di Rupo een opening bood, omdat hij in zijn saneringsplan ter grootte van 17 tot 22 miljard euro concessies deed die strijdig zijn met de belangen van de Waalse achterban. Maar De Wever wil dat gesprek niet beginnen, omdat Di Rupo „de Vlamingen wil opzadelen met een belastingverhoging van 1.000 euro in ruil voor een slechte staatshervorming”. N-VA verspeelt zo een van haar laatste kansen om met de PS het financiële fundament van de staat ten gunste van de autonome gewesten te decentraliseren. „België heeft geen zin meer. Het is een dood project”, stelde de Franstalige krant Le Soir vast.

Het signaal van De Wever is duidelijk. Hij gokt dat de andere partijen als de dood zijn voor nieuwe verkiezingen. Peilingen wijzen uit dat N-VA en PS die winnen. Het verklaart waarom de eens zo cruciale CD&V van demissionair premier Yves Leterme zich nu als een schoothondje gedraagt. Maar De Wever heeft een grote verantwoordelijkheid. Nieuwe verkiezingen lossen de crisis vermoedelijk niet op. Hij moet bovendien haast maken. Want de Belgische crisis beperkt zich niet tot Brussel. Tot nu toe leek België sarcastisch plezier te beleven aan het wereldrecord kabinetsformatie. Alle klappen werden toch wel opgevangen door het feit dat de frank nu euro heet. Maar ook de euro verkeert in een bijna-crisis.

Met een staatsschuld van circa 100 procent krijgt België mediterrane trekjes. Die dreiging raakt niet alleen de Vlamingen en Walen maar alle Europeanen. Het in België geopperde idee dat er buitenlandse bemiddelaars moeten komen, is potsierlijk. Maar soevereiniteit stelt ook eisen. Nu hij Di Rupo heeft laten struikelen, dient De Wever zelf het initiatief te nemen. Hij moet nu een bod voor de formatie aandurven.

De tijd dat hij alleen het werk van anderen kan beoordelen, is voorbij.