Minister De Jager komt op theevisite

Is Jan Kees de Jager een ultra-Republikein? Gisteren joeg hij de rest van Europa de stuipen op het lijf door te stellen dat banken moeten worden verplicht om mee te doen aan de reddingsoperatie voor Griekenland.

Dat was een buitengewoon gevaarlijke opmerking. In het delicate proces, waarbij de eurolanden het onderling eens moeten worden over een oplossing voor de Griekse kwestie (al moeilijk genoeg), terwijl de Europese Centrale Bank zich er achter moet scharen (nog moeilijker), de bankwereld ook nog eens op één lijn moet komen (uitermate ingewikkeld) en de kredietagenten er hun fiat aan moeten geven (karakter van Gordiaanse knoop), compliceert de Nederlandse minister van Financiën de zaak nog eens verder door een even onbuigzame als onverantwoordelijke positie in te nemen.

Nu kan hij nauwelijks meer terug, zonder enorm en mogelijk fataal gezichtsverlies.

Wat heeft hem bezield? Is hij het slachtoffer van een kwalijke influistering door zijn Britse collega George Osborne, bij wie hij net vandaan kwam, en die de euro sowieso geen warm hart toedraagt? Heeft hij George wel goed verstaan? Of is het de zoveelste stoerdoenerij om de conservatieve kiezer te tonen dat ook De Jagers CDA in staat is Holland een woordje mee te laten spreken?

De Jagers bereidheid om de euro op het spel te zetten om de achterban te tonen dat met hem niet te spotten valt, doet sterk denken aan de huidige strijd om de Amerikaanse begroting. Op 2 augustus bereikt Amerika zijn door het Congres vastgestelde schuldplafond van 14.300 miljard dollar. Normaal wordt dat plafond van tijd tot tijd verhoogd, zoals dat alleen al sinds 1962 74 keer is gebeurd.

Een schuldplafond is onzinnig. Zelfs als de staatsschuld als percentage van het nationaal inkomen hetzelfde blijft, zal hij in dollars stijgen. Want het nominale nationaal inkomen groeit zelf met zo’n vijf procent per jaar.

Nu is die 14.300 miljard ook al niet meer genoeg. Daar kan discussie over zijn, maar de manier waarop die in de Verenigde Staten wordt gevoerd is uitermate venijnig. De Republikeinen hebben de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en zijn staat om een verhoging van het schuldplafond tegen te houden. In dat geval heeft de overheid geen extra middelen, en komt het apparaat langzamerhand tot stilstand. En erger nog: het betalen van rente op lopende schulden komt in gevaar. Amerika zou in dat geval door de kredietagenten subiet worden afgewaardeerd, met rampzalige gevolgen.

Amerika zal, met een begrotingstekort van bijna tien procent, de tering naar de nering moeten zetten. Dat kan door de lasten te verhogen en te snijden in de uitgaven. De verdeling tussen deze twee posten is inzet van een sterk ideologische en aan populisme grenzende strijd tussen Democraten en Republikeinen. De bereidheid van de Republikeinen om het schuldplafond als dwangmiddel in te zetten bij de begrotingsonderhandelingen is een concessie aan uiterst rechts, waar de Tea Party de dienst uitmaakt.

Eens kijken: onverantwoorde flinkheid om de uiterst conservatieve vleugel te behagen. Bereidheid om desnoods tot de afgrond te gaan, terwijl je de indruk wekt niet helemaal te weten waar je het over hebt - of je moedwillig van den domme houdt over de consequenties.

Rinkelt er al een bel?

Het virus van de Tea Party bereikt Den Haag. Earl Grey is ingetrokken bij Financiën.

Maarten Schinkel