Kranten klein deel van imperium

Rupert Murdoch bouwde in ruim een halve eeuw tijd een lokale Australische krant uit tot een wereldwijd media-imperium, waarin News of the World slechts een pion is.

Het was de kroon op het werk. Na tientallen jaren van vergeefse pogingen lukte het Rupert Murdoch in 2007 eindelijk om Dow Jones te kopen: uitgever van The Wall Street Journal, de grootste krant van Amerika. De overname van de belangrijkste zakenkrant ter wereld volgde na meer dan een halve eeuw van overnames door de Australisch-Amerikaanse mediatycoon.

De basis van het imperium van Rupert Murdoch werd gelegd in 1952, toen hij de Australische krant Adelaide News van zijn vader, sir Keith Murdoch, erfde. Hoewel zijn bedrijf News Corporation alleen al in Australië 146 kranten bezit, is het veel meer dan een krantenuitgeverij. Met een omzet van 22,9 miljard euro en een balanstotaal van 42,1 miljard euro is News Corp het tweede media- en entertainmentbedrijf ter wereld – na Walt Disney. Het is eigenaar van de invloedrijke Amerikaanse televisiezender Fox News en van de Amerikaanse filmproducent 20th Century Fox, maker van Avatar, met een opbrengst van 2 miljard euro de meest winstgevende film ooit.

Vorig jaar boekte News Corp een nettowinst van 1,8 miljard euro. Het bedrijf is genoteerd de beurzen in New York en Sydney. Het jaarverslag meldt laconiek dat de activeiten van News Corp. zich „vooral” afspelen in de VS, Europa, Australië, Azië en Lantijns-Amerika. Alleen het Afrikaanse continent is nog niet ingelijfd door ‘de Haai’, zoals de keiharde mediaondernemer wordt genoemd. Kranten vormen tegenwoordig slechts 20 procent van de business.

News Corp werd in 1979 opgericht als houdstermaatschappij van News Limited, het bedrijf waarmee het allemaal begon in Australië. In 1969 had Rupert Murdoch al twee belangrijke Britse tabloids overgenomen: The Sun en het gisteren opgeheven zondagsblad News of the World . In 1981 kwamen daar de twee chiqueste kranten van het Verenigd Koninkrijk bij: The Times en The Sunday Times. De overname zorgde voor een schok in het Britse krantenestablishment. De Australische zakenman vocht harde conflicten uit met de vakbonden, en stond bekend als iemand die het rendement – en niet het personeel – voorop stelde.

Toen al was Murdoch bezig zijn vleugels uit te slaan in de VS. In 1981 nam hij de helft van filmproducent 20th Century Fox over, in 1984 bezat hij het hele bedrijf. In 1985 kocht hij Metro Media aan, dat zou uitgroeien tot het op drie na grootste Amerikaanse televisiestation. Tegenwoordig bereikt Fox Broadcasting, moederbedrijf van Fox News, 96 procent van de Amerikaanse huishoudens. Vorig jaar kwam 10,5 miljard euro, bijna de helft van de totale omzet van News Corp, uit televisie.

Begin jaren negentig leidde een avontuur met de Britse satellietzender Sky bijna tot de ondergang van het bedrijf. Door torenhoge verliezen moest Murdoch een groot deel van zijn Amerikaanse tijdschriften verkopen. Na een fusie met concurrent BSB werd Sky omgedoopt tot BSkyB, een satelliet-tv-bedrijf met 10 miljoen betalende klanten en zenders als Sky News en Sky Sports. Het werd een commercieel succes: vorig jaar was er een omzet van 6,6 miljard euro en een winst van 1,3 miljard. News Corp bezit nu 39 procent van de aandelen.

De enorme winst van BSkyB verklaart waarom Murdoch heeft besloten om News of the World, een van de oudste kranten van het Verenigd Koninkrijk, van de ene op de andere dag op te doeken. Sinds vorig jaar probeert News Corp 100 procent van de aandelen van BSkyB in handen te krijgen, een investering waarmee 15 miljard dollar gemoeid is, Murdochs grootste ooit.

De Europese Commissie heeft al toestemming gegeven, maar de Britse overheid moet nog akkoord gaan, terwijl Britse politici de afgelopen dagen over elkaar heen buitelden in hun veroordelingen van het afluisterschandaal rond de krant. Met een nettowinst van elf miljoen euro vorig jaar is News of the World een klein offer.

Woensdag verloor News Corp op één dag 842 miljoen euro van zijn beurswaarde. Analisten durven nog niet te voorspellen of het schandaal de overname in gevaar zal brengen. „Dit is behoorlijk onvergeeflijk”, zei een grote, anonieme investeerder tegen persbureau Reuters. Hij vreest voor blijvende reputatieschade. Volgens Michael Nathanson van de Japanse zakenbank Nomura Securities is het onduidelijk of de rel het begin is van een groter onderzoek naar afluisterpraktijken in de media, of dat de publieke onrust vanzelf weer zal gaan liggen: „We kunnen niet volledig inschatten hoe deze ontwikkeling de deal zal schaden, omdat de politiek ongetwijfeld een groot aandeel in het debat zal nemen.”

Murdoch zou met de overname van BSkyB, dat een trouwe cliëntèle heeft, een redelijk veilige stap zetten. Dat kan hij goed gebruiken na het debacle met de sociale-netwerksite MySpace, dat hij in 2005 voor 407 miljoen euro aankocht en vorige maand voor 25 miljoen van de hand moest doen. Ook zijn elektronische krant The Daily is geen succes. Hoewel zijn vermogen vorig jaar verder toenam, daalde hij dit jaar vijf plaatsen op de Forbes-ranglijst van rijkste mensen ter aarde. Maar Murdoch zou Murdoch niet zijn als hij niet droomt van een volgend megaproject: de overname van de Formule 1.