En toen hoorde je niks meer van WikiLeaks

WikiLeaks is een juridisch gevecht begonnen tegen Mastercard en Visa.

De toekomst van de site is vooralsnog onduidelijk.

Sinds een week circuleert op internet een YouTubefilmpje van WikiLeaks met een parodie op de bekende commercial van Mastercard. Muziek begeleidt een opgetogen voice-over. „Wereldwijd rechtszaken voeren: 1 miljoen dollar. Servers onderhouden in 40 landen: 200.000 dollar. Verloren donaties door een financiële blokkade: 15 miljoen dollar.” Maar, zo vervolgt de voice-over, terwijl WikiLeaks-voorman Julian Assange tevreden opkijkt van zijn laptop: „Zien hoe de wereld verandert door jouw werk: onbetaalbaar.”

Gisteren ging WikiLeaks met het IJslandse bedrijf Datacell het juridische gevecht aan tegen Visa en Mastercard. Hoe staat het er eigenlijk voor met WikiLeaks? Waar de site een half jaar geleden nog het nieuws beheerste, is het de afgelopen maanden opvallend stil. Op 25 april werd voor het laatst materiaal op de site gepubliceerd. Het is onduidelijk of, en wanneer er nieuwe informatie wordt vrijgegeven. Verder is het voor klokkenluiders op dit moment niet mogelijk om nieuw materiaal te uploaden. Wegens „technisch onderhoud dat de site veiliger en gebruikersvriendelijker moet maken” is de elektronische dropbox gesloten.

Alternatieve leksites zijn er sinds het succes van WikiLeaks in groten getale, maar tot nu toe hebben die niet veel opgeleverd. De meest veelbelovende is OpenLeaks.org, van ex-WikiLeakslid Daniel Domscheit-Berg. Deze site is op 26 januari dit jaar online gegaan, maar heeft nog geen materiaal naar buiten gebracht.

Twee weken geleden kwam de hackergroep Anonymous met twee nieuwe leksites, LocalLeaks en HackerLeaks. De hackergroep sympathiseert met WikiLeaks en legde eerder de website van Mastercard plat uit protest tegen de financiële blokkade. Anonymous roept hackers openlijk op om gestolen data te lekken op hun leksites. De sites gaan daarmee veel verder dan WikiLeaks – HackerLeaks heeft dan ook een piratenvlag als logo. Drie dagen geleden verstuurde Anonymous een persbericht waarin staat dat beide sites waren afgesloten, maar dat ze de sites binnen 48 uur weer online probeerden te krijgen. Op het moment van schrijven is alleen HackerLeaks online.

Ook de Nederlandse leksite Opennu.nl is op dit moment offline. De site kampte van begin af aan met ernstige beveiligingsproblemen.

De toekomst van WikiLeaks is vooralsnog onduidelijk. Behalve financiële problemen, is de klokkenluidersite verwikkeld in verschillende rechtszaken. Julian Assange wordt ervan verdacht in Zweden twee vrouwen seksueel te hebben misbruikt. Hij heeft al ruim een half jaar huisarrest in Groot-Brittannië; op 12 juli wordt in hoger beroep beslist of hij wordt uitgeleverd aan Zweden. In januari werd bekend dat de Amerikaanse justitie via een gerechtelijk bevel de Twitteraccountgegevens van WikiLeaks-betrokkenen Rop Gonggrijp, Birgitta Jónsdóttir en Jacob Applebaum heeft opgevraagd, als onderdeel van onderzoek voor een strafdossier.

Het meest ernstig is de situatie van de Amerikaanse militair Bradley Manning. Hij wordt ervan verdacht vertrouwelijke diplomatieke documenten aan WikiLeaks te hebben gelekt en zit al meer dan een jaar vast in de Verenigde Staten. Manning moest naakt slapen en is onder ‘suicide watch’ gehouden, een martelmethode waarbij iedere paar minuten aan je wordt gevraagd hoe het met je gaat. Nadat een groep gerenommeerde juristen in april via een open brief in The New York Review of Books protest aantekenden tegen deze behandeling, werd Manning overgeplaatst naar een gevangenis waar hij vastzit onder betere omstandigheden. De 23-jarige Manning riskeert 52 jaar cel.

Toch is er niet alleen slecht nieuws. Zo groeit het aantal mediapartners van WikiLeaks nog steeds. Iedere dag worden nieuwe ontdekkingen gedaan in de documenten van WikiLeaks. De jongste mediapartner is de Braziliaanse non-profitorganisatie A Pública. Sinds vorige week pluizen vijftien journalisten de ongeveer 2.500 ambtsberichten uit over Brazilië.

De zaak tegen Mastercard en Visa kan een keerpunt betekenen in de waardering van Wikileaks. Olafur Sigurvinsson, directeur van medeaanklager Datacell is vol vertrouwen: „Mastercard en Visa suggereren dat hun naam wordt aangetast als ze WikiLeaks ondersteunen. Maar wij zijn geen criminele organisatie. Bovendien: ze ondersteunen ook donatiediensten aan de Ku Klux Klan. Waar heb je het dan over?”