Buitenstaander Murdoch doet alles voor macht

Meedogenloos, zo wordt de in Australië geboren Rupert Murdoch omschreven. Deze zoon van een journalist bouwde een wereldimperium op het gebied van media. „Hij was tot alles bereid in ruil voor macht en geld.”

De extreme optie is al decennialang het handelsmerk van de inmiddels tachtigjarige Rupert Murdoch. De actie van Murdoch om de stekker te trekken uit het in opspraak geraakte News of the World, is de man ten voeten uit. Ook al was het zoon – en kroonprins – James die het nieuws bekendmaakte.

Zijn leven lang heeft de in 1931 in Australië geboren mediamagnaat geld noch moeite gespaard om één van de belangrijkste spelers op de wereldmarkt te worden. Al eind jaren negentig deed de Britse auteur John Pilger in zijn boek Hidden Agendas bloemrijk verslag van de meedogenloze praktijken van de man die „tot alles bereid was als het maar geld en macht opleverde”. De werknemers van News of the World die gisteren te horen kregen dat ze na aanstaande zondag op straat staan, kan de ironie niet zijn ontgaan toen James Murdoch plechtig verklaarde dat ze dat ze gefaald hadden om zichzelf dezelfde maatstaven op te leggen als de krant anderen oplegde.

Jarenlang hadden ze immers de adem in de nek gevoeld van de oude Murdoch. „Ten koste van privacy van burgers, minderheden, arbeidsverhoudingen, politici, maar vooral ten koste van de waarheid, verspreidt Murdoch zijn gif over de wereld”, schreef Pilger in 1998. Volgens hem had de grote baas zelf de hand in de sensationele koppen in zijn kranten. Zoals het fameuze en gewraakte GOTCHA! boven het bericht in The Sun nadat in 1982 een Argentijnse kruiser tot zinken was gebracht tijdens de Falklandsoorlog.

Keith Rupert Murdoch werd geboren als Australiër. Om precies te zijn in Melbourne, als zoon van de journalist, Sir Keith Murdoch die bekendheid had verworven (en was onderscheiden ) door zijn verslagen uit de Eerste Wereldoorlog. De oude Murdoch kreeg uiteindelijk zijn eigen krant, Adelaide News .

De jonge Murdoch groeide op een Australische boerderij op, maar kreeg een ‘Engelse’ opvoeding met veel literatuur, muziek en paardrijden. Rupert kwam als student naar Europa en genoot zijn opleiding in Oxford. Na zijn studie was hij journalist bij de Gazette van Birmingham en later bij de Daily Express.

Bij terugkeer in Australië nam hij de krant van zijn vader over, een eerste stap in de lange tocht die hem uiteindelijk tot een van de machtigste mediamagnaten van de wereld zou maken. Op de kranten en televisiestations die hij onderweg opkocht drukte hij eenzelfde soort stempel: sensationele koppen en veel aandacht voor sex, misdaad en schandalen. Achteraf gezien zou je Murdoch de uitvinder van het journalistieke populisme kunnen noemen: hij gaf het publiek wat het wilde. Zakelijk onderbouwde hij zijn imperium door de kosten hoogstpersoonlijk in de gaten te houden en telkens met nieuwe verkooptechnieken te komen. Collega-uitgevers noemden zijn manier van opereren vaak onverantwoordelijk omdat ze hun lezers zagen overlopen. Murdoch zelf deed die kritiek af met de opmerking dat de traditionele kranten dat aan zichzelf hadden te danken doordat ze „ te bekakt en te saai waren”.

De mediamagnaat ging door roeien en ruiten om zijn doel te bereiken en van de kleine Australische jongen een wereldspeler te worden. „Ik ben een katalysator van verandering”, zei hij over zichzelf. „Je kunt geen outsider zijn en succes hebben zonder hier en daar wat wonden te slaan”. Hij zag er ook geen been in om in 1985 zijn Australisch staatsburgerschap op te geven om eigenaar te kunnen worden van een Amerikaans televisiestation. De Amerikaanse wet vereiste daarvoor het Amerikaanse staatsburgerschap. Het jaar daarop kocht hij zes tv-stations.

Murdoch is zelf nog altijd de grote baas van het media-imperium waaraan hij sinds het begin van de jaren vijftig heeft gebouwd. Maar zijn kinderen krijgen steeds prominentere posities om te voorkomen dat zijn levenwerk na zijn dood in andere handen terecht zou komen. Murdoch heeft in totaal zes kinderen, uit drie huwelijken. De drie kinderen die hij kreeg met Anna Torv spelen tot nog toe de hoofdrol. Twee kinderen die hij kreeg bij zijn huidige vrouw, de van oorsprong Chinese Wendi Deng, zijn nog te klein om mee te doen in het machtsspel binnen de familie.

De media die ze bestieren nemen het niet zo nauw met de privacy van anderen, maar hun eigen levens houden de Murdochs hermetisch afgeschermd. Dat leidt tot veel speculatie en ‘Kremlin watching’ over wie de opvolger wordt van de bejaarde, machtige vader. Eerst leek dat zoon Lachlan te zijn. De nu 39-jarige oudste zoon werd in 1979 door zijn vader gebombardeerd tot „primus inter pares”. Maar Lachlan stapte in 2005 op na een ruzies binnen de leiding van News Corp, met name met de voorzitter van FOX News.

Begin dit jaar werd zoon James (38) geparachuteerd met zijn benoeming in de raad van bestuur van het concern. James was eerder vooral bekend als oprichter van een hip-hop platenlabel.

Het was James die gisteren het doodvonnis mocht uitspreken over News of the World. Intussen is ook dochter Elisabeth in positie gebracht. Zij heeft buiten het concern om een eigen succesvol televisieproductiebedrijf ontwikkeld dat afgelopen februari voor 490 miljoen euro werd opgekocht door News Corp. Verwacht wordt dat ook zij zitting zal nemen in de raad van bestuur.