Als de kerk het voor het zeggen heeft

Ann De Craemer: Vurige tong. De Bezige Bij Antwerpen, 185 blz, €19,95 ***

De Vlaamse Ann De Craemer werd dit jaar met haar boek Duizend-en-één-dromen genomineerd voor de Bob den Uylprijs, een prijs voor het beste Nederlandstalige journalistieke reisboek. Duizend-en-één-dromen won niet, maar De Craemers verslag van een reis door Iran werd positief onthaald. Nu is er De Craemers fictiedebuut. Hoofdpersonage heet Ann De Craemer. Deze De Craemer groeide net als de schrijvende De Craemer op in het West-Vlaamse Tielt. De schrijfster, Ann De Craemer, werd in 1981 geboren. De Anne de Craemer in Vurige tong is even oud.

Na de openingspagina’s – waarbij je nog de indruk krijgt dat Vurige tong een volbloed-abstracte vertelling is, in plaats van de journalistiek-realistische – denk je dat de schrijfster een duivelse wraakgodin schiep vanwege haar ongenoegen over haar roomse jeugd in Tielt. ‘Zoveel jaren later is het aan mij om de dienaren van God die mijn weg kruisten, eens goed aan hun eigen afval te laten ruiken.’ Dit gaat wat worden, denk je dan. Maar het is bijna verbazingwekkend hoe weinig ‘literair’ Vurige tong is. De veronderstelde wraakgodin blijkt gewoon een verongelijkt meisje uit Tielt te zijn, terwijl ook die dienaren van God er hooguit met een berisping vanaf komen.

Het is lastig om de spraakwaterval die Vurige tong is te reconstrueren. Het begint met de dood van Denise, een tante van de hoofdpersoon die zich jong heeft laten overhalen in het klooster te treden. De Craemer voelt weerzin en woede wanneer ze een foto bekijkt waarop Denise in nonnenkledij is vastgelegd. Het is het punt waarop De Craemer een vlammende uitval opent jegens alle kerkelijke uitwassen in Tielt. Dat ziet er hoopvol uit (zie: wraakgodin), maar ontwikkelt zich langzamerhand tot het soort dertien-in-een-dozijnachtige memoires van een jongmens dat z’n weg naar de grote stad (nou ja: Gent) probeert te vinden.

Af en toe leef je op wanneer De Craemer een fraaie zin schrijft. Maar dat is niet genoeg om de ouwelijk aandoende grondtoon van deze in de verleden tijd geschreven vertelling te redden. Vurige tong laat vooral zien dat verongelijktheid een prima aanleiding is voor een boek, maar dat het schrijven van tweehonderd pagina’s boeiend proza iets anders is.

Sebastiaan Kort