Obama dumpt Afghanistan voor de kiezer

Sorry, de verkiezingen komen eraan. Dus trekt Obama zich terug uit Afghanistan.

Ook Europa lijkt te zijn vergeten wat we daar deden.

Barack Obama is veeleer presidentskandidaat dan president. Na zijn aantreden in 2009 legde hij alle nadruk op de strijd in Afghanistan. Het was de Amerikaanse war by choice. President Obama stuurde vijftigduizend manschappen extra naar Afghanistan. Deze troepentoename – surge – werkte, in de strijd tegen de Talibaan in Helmand en Kandahar.

Zijn alter ego, presidentskandidaat Obama, maakt niet alleen een vroegtijdig einde aan deze surge, maar hij kondigt ook het geleidelijke vertrek aan, de komende drie jaar, van Amerikaanse troepen uit Afghanistan. Hij geeft Afghanistan op. Dit besluit heeft verstrekkende gevolgen.

Bondgenoten van de Verenigde Staten moeten de Amerikaanse verkiezingskalender uit hun hoofd leren. Niet alleen binnenlandse politiek, maar ook het buitenlandbeleid wordt toegesneden op verkiezingsdata. Aangezien de president elke vier jaar wordt verkozen, en het Congres elke twee jaar (de Senaat gedeeltelijk), zijn dat belangrijke referentiedata. Wie vandaag een trouwe bondgenoot is, kan morgen een blok aan het been zijn dat overboord wordt gegooid. Dat overkomt Afghanistan en alle Afghanen die hun leven waagden om samen te werken met de Amerikanen. Ze passen niet meer in Obama’s verkiezingsagenda.

Obama, een voormalig community organizer in Chicago, legde het advies van de legerleiding volledig terzijde. Hij volgde het advies van vicepresident Joe Biden. Die sloeg zelf dikwijls de plank mis. Zo was hij tegen de eerste Golfoorlog, tegen ingrijpen in de Balkan en vóór de invasie in Irak.

De legerleiding was perplex. De Amerikaanse opperbevelhebber in Afghanistan, generaal Petraeus, is een man met groot gezag. Hij was de architect van de surge in Irak. Die stabiliseerde de situatie. Vorig jaar stelde Obama Petraeus aan in Afghanistan, om daar hetzelfde te doen. Voordat de surge volledig in werking is, trekt Obama de stekker eruit – niet alleen uit de surge, maar uit Afghanistan.

De gevolgen laten zich raden. Nu de Amerikanen een einddatum voor hun militaire aanwezigheid in Afghanistan hebben gesteld, gaan de Europeanen als eersten ervandoor. Britten, Duitsers, Belgen, Spanjaarden, Denen, Italianen, Polen en anderen strijken de vlag zo spoedig mogelijk. Nederland kan hun dit uiteraard moeilijk kwalijk nemen. Het pleegde zelf als eerste vaandelvlucht, nadat toenmalig PvdA-leider Bos zich begin vorig jaar had uitgesproken tegen de missie. De gemeenteraadsverkiezingen stonden voor de boeg.

De Europeanen zullen, net als de Nederlanders toen, een felicitatie krijgen van de Talibaan. De strategen van de Talibaan hoeven niet hard na te denken. Ze moeten geduldig wachten in de aanloop naar 2014. Toen de VS in 2001 het Talibaanregime verdreven uit Kabul, met dank aan de Noordelijke Alliantie, zei de toenmalige veiligheidsadviseur van president Bush, Condoleezza Rice, dat Amerika geen „Afghanistanbeleid had omdat het geen Pakistanbeleid had”. Dat is nog steeds zo. De Pakistaanse veiligheidsdienst is de architect van de Afghaanse Talibaan. Die kunnen zonder probleem herrijzen, vanuit Pakistan. Vervolgens zullen de Talibaan het Afghaanse leger en de politie infiltreren, zonder al te veel onheil aan te richten. Een groot deel van dat leger en die politiemacht is ideologisch onbetrouwbaar en drugsverslaafd. Zodra het gros van de Amerikanen is vertrokken, kunnen de Talibaan vanzelf de macht overnemen.

De Afghaanse president Karzai moet met de Talibaan onderhandelen, om politiek en fysiek te overleven. Wat doen de Tadzjieken, de tweede etnische groep, na de Pathanen? Richten zij weer een Noordelijke Alliantie op? De Amerikaanse terugtrekking versterkt ook de rol van Iran in de regio. De regering in Teheran is al druk bezig om goede banden te smeden met Irak, Pakistan en Afghanistan. In deze landen is de Amerikaanse invloed tanende. Iran heeft vorige maand een bilateraal veiligheidspact gesloten met Afghanistan, onder de ogen van de Amerikanen.

Het Westen heeft uit het oog verloren waarom het in Afghanistan was. Was het daar om Al-Qaeda te verdrijven, om de Talibaan ten val te brengen, om good governance te introduceren of om een natie op te bouwen? Het eerste is gelukt, het tweede gedeeltelijk en de rest niet. We hebben dus geen enkele garantie dat Afghanistan niet eenvoudigweg zal terugglijden naar een Talibaanbewind, zij het minus Al-Qaeda. De ‘afghanisering’ van Afghanistan zal net zo eindigen als de ‘vietnamisering’ van Zuid-Vietnam, aan het begin van de jaren zeventig.

Obama gaat aan nation building doen in eigen land, met verkiezingstoespraken over hope. De Amerikanen zijn ‘Afghanistanmoe’. In de Republikeinse Partij bestaat, met de presidentskandidaten Michele Bachmann en Ron Paul, een sterke stroming die van Afghanistan af wil. De bondgenoten van de VS in Afghanistan worden gedumpt.

Sorry, de verkiezingen komen eraan. Dat is de koerswaarde van de Amerikaanse veiligheidsgarantie als de president weer presidentskandidaat is.

Derk Jan Eppink is columnist van NRC Handelsblad.