Megadeal over schuldplafond VS nodig

Het woord Griekenland is nog niet gevallen in het debat over het schuldplafond in de VS. Maar dat kan veranderen als politici niet snel een compromis sluiten.

Geen minideal maar een megadeal. Om de wereld te overtuigen dat de Amerikaanse overheid haar schuldenprobleem serieus neemt, is een allesomvattend akkoord de inzet van president Barack Obama in zijn onderhandelingen vandaag met politici in het Congres over het schuldenplafond.

In ruil voor het verruimen van de leenlimiet, is Obama inmiddels bereid tot een forse bezuiniging op de overheidsuitgaven. In plaats van de 2 biljoen dollar aan bezuinigingen (bijna 1,4 biljoen euro, ofwel 1.400 miljard) die werden besproken in eerdere onderhandelingen, is de president nu bereid het dubbele bedrag te korten op de overheidsbegroting voor de komende tien jaar.

Het verhogen van het schuldenplafond – de grens is nu 14,3 biljoen dollar – is nodig om de rente op de bestaande staatsschuld te kunnen voldoen. Stemt het Congres niet in, zo zeggen Obama en zijn ministerie van Financiën, dan kan de Amerikaanse overheid haar schuldeisers niet meer betalen. In het ergste geval heeft de wereld dan niet alleen een eurocrisis maar ook een dollarcrisis.

Om dat doemscenario af te wenden vergadert Obama vandaag opnieuw met Congresleden van beide partijen. Anders dan in de meeste landen is voor alle uitgaven van de president en zijn ministeries het stempel van goedkeuring nodig van het Congres. Deze ‘power of the purse’ geeft Congresleden veel macht. In ruil voor geld vragen ze het Witte Huis vaak om concessies.

De koehandel in Washington over het schuldenplafond is eenvoudig: Obama en zijn Democraten willen een hoger schuldenplafond; de Republikeinen eisen daarvoor in ruil een structurele verlaging van de overheidsuitgaven. De Democraten accepteren dat echter alleen als ook de belastingen worden verhoogd. Want voor een gezond huishoudboekje zijn beide nodig: minder uitgaven en meer inkomsten.

Tot dit laatste lijken de Republikeinen nu bereid. De belangrijkste Republikein in het Congres, John Boehner, de leider van zijn partij in het Huis van Afgevaardigden, heeft toegezegd bereid te zijn tot „een verhoging van de overheidsinkomsten”. Lees: meer belastingen.

Alhoewel dit gevoelig ligt bij de Republikeinen, zijn er maatregelen mogelijk die ook zij aan hun achterban kunnen verkopen: het opheffen van belastingvoordelen voor de olie- en gasindustrie, een einde aan de aftrek voor privévliegtuigen en het dichten van een aantal mazen in de Amerikaanse belastingwet. Dat moet al minstens 1 biljoen dollar aan extra inkomsten opleveren.

De deal van de eeuw, zo noemde de conservatieve commentator David Brooks van de New York Times het voorstel van Obama deze week. Voor iedere dollar aan extra belastingen krijgen de Republikeinen immers drie, misschien zelfs vier dollar aan bezuinigingen terug van de Democraten. Het resultaat is een kleinere overheid, de strijdkreet van de Republikeinse partij.

Maar het is niet gezegd dat de Republikeinen deze kans zullen grijpen. De partij, zegt Brooks, is gekaapt door een „kliek die psychologisch protest verkiest boven een praktisch, uitvoerbaar alternatief”. Hij doelt daarmee op de Tea Party, de conservatieve beweging die streeft naar zo weinig mogelijk inmenging van de overheid in het leven van Amerikanen. Bij de tussentijdse verkiezingen vorig najaar zijn veel zetels in het Congres gewonnen door sympathisanten van de Tea Party. Deze Congresleden vinden hogere belastingen een schending van de burgervrijheid. Ze zullen tegenstemmen, hoeveel bezuinigingen ze er ook voor terugkrijgen.

Onverantwoord, vindt Brooks. Want als er geen akkoord komt over het schuldenplafond kan Amerika niet langer de belofte nakomen dat het de schulden aflost. Het woord van Amerika verliest dan aan kracht op de internationale financiële markten. Het woord ‘Griekenland’ is nog niet gevallen, maar de Verenigde Staten gaan wat betreft het politieke gesteggel over de staatsschuld steeds meer lijken op Europa.