'Junk'-status Portugal niet meer dan redelijk

Moody’s heeft geen nieuwe vrienden in de eurozone gemaakt door de kredietwaardigheid van Portugal met vier graden af te waarderen naar de ‘junk’-status. Het besluit van de kredietbeoordelaar lijkt misschien hardvochtig of zelfs onbillijk, omdat de Portugese regering pas een paar weken bezig is met het ten uitvoer leggen van het bezuinigingsprogramma dat is overeengekomen in ruil voor het steunpakket van 78 miljard euro van de eurozone en het Internationale Monetaire Fonds. Maar Portugal verkeert niet in de luxepositie om te bedenken wat wel of niet ‘billijk’ is. Het land moet luisteren naar wat zijn crediteuren zeggen.

De suggestie dat Portugal behoefte zal hebben aan een tweede reddingsoperatie is voorbarig. Alleen het feit dat Griekenland meer dan één steunpakket nodig had, betekent nog niet dat de andere te hulp geschoten landen in hetzelfde schuitje zitten. De Portugese schuld, die momenteel op krap 106 procent van het bruto binnenlands product staat, is hoog, maar wel nog steeds veel lager dan die van Griekenland. Portugal heeft niet dezelfde problemen met belastingontduikers. Bovendien beschikt de nieuwe regering over een comfortabele meerderheid in het parlement, zodat zij haar bezuinigings- en hervormingsprogramma kan doorvoeren.

Maar wie kan ontkennen dat er risico's zijn? Zelfs de auteurs van het bezuinigingsprogramma hebben in mei erkend dat het pakket – dat door alle politieke partijen is goedgekeurd – ‘ambitieus’ is. Het laten krimpen van het begrotingstekort van 9,1 procent van het bruto binnenlands product vorig jaar naar 3 procent in 2013 zou voor ieder land zwaar zijn. Als gevolg daarvan wordt verwacht dat de Portugese economie in recessie blijft tot begin 2013. Bovendien is onzeker of de structurele hervormingen uiteindelijk tot meer groei zullen leiden.

Lissabon moet ook niet aarzelen om de bankensector een steun in de rug te geven, door de banken te herkapitaliseren en een paar buitenlandse kopers te zoeken, zelfs als dat bepaalde mensen tegen de haren instrijkt.

Het besluit van Moody’s zou ertoe kunnen leiden dat het economisch herstel van Portugal nu nog iets moeilijker wordt. De paar beleggers in obligaties die – omdat zij obligatie-indexen volgen – nog Portugese schulden in hun bezit hebben, zullen zich gedwongen zien die te verkopen als de staatsobligaties straks niet meer in die indexen voorkomen. De kredietwaardigheid van Portugese bedrijven en banken zal ook neerwaarts worden bijgesteld, waardoor hun toegang tot de kapitaalmarkten lastiger zal worden.

Dit kan pijnlijk zijn, maar weerspiegelt de huidige zorgen van de markt. Portugal heeft uiteindelijk misschien geen tweede steunoperatie nodig. Maar het risico dat dit wel zou kunnen gebeuren kan als een nuttige geheugensteun dienen voor wat het land te doen staat.

Pierre Briançon

Vertaling Menno Grootveld