John Glenn: de oudste

Wie: John Glenn

Waarom: Met 77 jaar de oudste astronaut in een ruimteveer

Wanneer: 29 oktober 1998, missie STS-95, Discovery

Verder: Op 20 februari 1962 was hij de eerste Amerikaan die om de aarde cirkelde.

John Glenn (1921) is een van die zeven mannen die gemaakt waren van ‘the right stuff’ zoals de befaamde schrijver journalist Tom Wolfe dat noemt in zijn boek over de zogeheten ‘Mercury 7’. Op 9 april 1959 stelde NASA deze groep astronauten aan de Amerikaanse pers voor. Niemand had verwacht dat de reacties zo enthousiast zouden zijn – met staande ovaties en een spervuur aan persoonlijke vragen. De mannen werden vergeleken met ontdekkingsreizigers als Columbus en Magelhaen, ze waren strijders die het ruimteduel met de Sovjet-Unie aangingen, en iedereen wilde alles van ze weten.

Achteraf bezien begrijpelijk, schrijven NASA-geschiedschrijvers in Exploring the unknown. De mannen vormden de brug naar een onbevattelijke wereld van wetenschap en technologie, raketten, wiskunde en geheimzinnige afkortingen. En elke Amerikaan kon zich in hen herkennen: ze kwamen uit alle delen van de VS, waren geschoold op staatsuniversiteiten, hadden in de oorlog gevochten, onderhielden een gezin en waren verkozen op grond van hun kwaliteiten.

NASA deed haar uiterste best dat beeld in stand te houden. Al wist iedereen in de ruimtevaartorganisatie dat er in deze eerste lichting astronauten niet was geselecteerd op oppassendheid en zachtaardigheid. De mannen waren „rumoerig, wild, ze dronken te veel, reden te hard en hadden seksuele escapades”, aldus de NASA-geschiedschrijvers. Kantjes die Tom Wolfe in zijn boek fijn uitdiept.

Ook de extraverte Glenn, die trouwens nog altijd bij ‘zijn’ Annie is, ontbrak het niet aan bravoure. In 1943 onderbrak hij een studie wiskunde om zich bij het leger te melden. Als straaljagerpiloot voerde hij in de Tweede Wereldoorlog 59 missies uit boven de Marshalleilanden, waar hij bommen afwierp en afweergeschut bestookte. Later in de oorlog met Korea haalde hij in 80 missies onder meer drie MIGs neer. Terug in de VS verwierf hij faam door in een recordtijd van Los Angeles naar New York te vliegen: sommige inwoners van zijn woonplaats dachten dat hij een bom afwierp toen zijn Crusadertoestel door de geluidsbarrière ging.

Glenns roem steeg ten top toen hij in op 20 februari 1962 in zijn Friendship 7 drie keer rond de aarde cirkelde. Zo herstelde hij het aanzien van de VS dat een jaar eerder een deuk had opgelopen door Yoeri Gagarins optreden als eerste mens in de ruimte.

Niet lang daarna ging Glenn de politiek in. Hij schopte het tot senator voor Ohio. Maar eerst hield hij in 1962 nog een vlammende speech voor het NASA-bestuur om te betogen dat vrouwen geweerd moesten worden uit het astronautenprogramma. Mede daardoor ging pas 21 jaar later, in 1983, de eerste vrouw omhoog: Sally Ride, met de Challenger.

Toen Glenn vijftien jaar daarna als oudste astronaut zelf met een ruimteveer naar de ruimte reisde, was er wel een vrouw aan boord. De Japanse Chiaki Mukai, die haar tweede vlucht maakte. Het weerhield hem niet van de missie – die volgens critici was bedoeld om aandacht te trekken en volgens NASA om het effect van een ruimtereis op het verouderde lichaam te onderzoeken. Op Glenn was het effect niet ongunstig: met Annie leidt hij nog altijd een actief bestaan, en zelfs aan een auto-ongeluk in 2006 hield hij niks over.