Israëlische blokkade van Gazastrook maakt Hamas rijk

Doel van de Israëlische blokkade van de Gazastrook is de Palestijnse organisatie Hamas te ondermijnen. In werkelijkheid is Hamas erin geslaagd eraan te verdienen.

De Israëlische blokkade van de Gazastrook heeft niet alleen verliezers opgeleverd, er zijn ook winnaars. De verliezer, zegt Anwar Attalah, directeur van de Anabtawy Groep in Gaza, is hijzelf. Zijn bedrijf, aan de grensovergang Karni met Israël, zit diep in de schulden. Van de 25 werknemers in 2007 zijn er nog zeven op het kantoor aan het werk. En de winnaars? Hij steekt twee vingers op. „Haha, let op: Israël natuurlijk, dat ons leven controleert. Maar ook Hamas, dat er stinkend rijk door is geworden. Ze helpen elkaar, en wij Gazanen betalen de prijs.”

Als de grenzen van Gaza gesloten zijn, is er geen werk voor de goedlachse veertiger Attalah. De zakenman importeert pasta, olijfolie, kruiden en schoonmaakmiddelen van de bezette Westelijke Jordaanoever naar Gaza. De jaren tussen 2006 en 2010, toen de blokkade van Gaza heviger werd, brachten zijn bedrijf op de rand van de afgrond. Sinds vorig jaar, toen Israël de import van sommige goederen weer toestond, kan hij weer wat geld verdienen.

Dacht hij. Want Attalah heeft nóg een tegenstander: de islamitische beweging Hamas, die sinds 2007 de Gazastrook alleen regeert. Israël controleert de grenzen, de zee en het luchtruim, naar eigen zeggen om Hamas op de knieën te dwingen. In werkelijkheid, zegt Attalah, profiteert Hamas juist van de blokkade. „We lijden onder een dubbele bezetting. Hamas wil verdienen aan iedere shekel die rondgaat in Gaza, en dat lukt ze.” De loodsen van de Anabtway Groep staan leeg. Tot 2007 gingen er 25 vrachtwagens per maand de grens over, nu komt er zelden iets binnenrijden. Alleen de vrachtwagens waarmee de Verenigde Naties voedselhulp brengen, rijden af en aan.

Hamas vertoont in het openbare leven van Gaza geen enkel teken van zwakte. Iedere maand worden er nieuwe Hamas-kantoren geopend. Duizenden ambtenaren worden elk jaar opgeleid om de uitdijende bureaucratie te dienen. In de straten van Gaza-stad joggen honderden nieuw opgeleide rekruten van de Hamas-politie, herkenbaar aan hun baard, pet en blauw-zwarte uniform. Waar de concurrerende partij Al-Fatah op de bezette Westelijke Jordaanoever moeite heeft de ambtenaren van de Palestijnse Autoriteit te betalen – deze maand worden ze misschien maar voor twee weken uitbetaald – lijkt Hamas financieel gezond. Hamas heeft naar eigen zeggen een budget van circa 300 miljoen dollar, tegen vijftig miljoen in 2007. Geen wonder dat Hamas geen haast heeft zich te verzoenen met Fatah. Door tijd te winnen wordt de beweging alleen maar sterker.

De eerste jaren nadat Hamas met geweld de politieke concurrentie in Gaza had uitgeschakeld, kenmerkten zich volgens Anwar Attalah door amateurisme. Maar de beweging heeft snel geleerd. De handel via de smokkeltunnels met Egypte, die vorig jaar kortstondig instortte, loopt weer als vanouds. Verschil is nu dat Hamas bepaalt wat er naar binnen mag. Een pakje sigaretten via de smokkeltunnels kost in Gaza-stad op straat zes shekel (1,25 euro). Drie shekel daarvan is direct voor Hamas, een belasting van 100 procent.

Officiële importeurs als Attalah hebben het nakijken. De belasting voor hem is nog veel hoger. Hij moet de invoer van alle goederen, ook sigaretten, vooraf regelen via de autoriteiten van Fatah, en hij moet toestemming vragen aan Israël. Hij moet Fatah al belasting betalen, maar Hamas prijst zijn sigaretten uit de markt door nóg een belasting te heffen. Sigaretten van Attalah kosten 35 shekel per pakje, ruim zes euro.

Ook de handel in groente en fruit is helemaal in handen van Hamas gevallen. In het zuiden van de Gazastrook liggen akkers en groentekassen, waar voor de lokale markt verbouwd wordt. In dit gebied stonden tot 2005 joodse nederzettingen, totdat de regering van toenmalig premier Sharon de ruim zevenduizend kolonisten uit Gaza terugtrok. Lange tijd gebeurde er weinig met het gebied, dat bijna eenderde van de Gazastrook omvat. Maar boeren die op het land werken, vertellen dat de akkers nu staatsgrond zijn. Ze pachten de grond van Hamas, dat de groente verkoopt en hoge belastingen heft op via Israël geïmporteerde groenten. „We verbouwen wat ons gevraagd wordt”, zegt boer Ahmad Saqr op zijn tomatenveldje. „Wij hebben een baan, we krijgen geld. Ik ben niet ontevreden.” Verderop heeft Hamas een park geopend, waar conservatieve families afgeschermd op hun vrije dag privéveldjes kunnen huren.

De helft van de anderhalf miljoen inwoners is afhankelijk van VN-voedselhulp. De werkloosheid onder de beroepsbevolking is volgens deze maand gepubliceerde cijfers van VN-organisatie UNRWA gestegen tot ruim 45 procent. Israël staat nog altijd niet de invoer van bouwmateriaal toe, of materialen die ook gebruikt kunnen worden om wapens te maken. De grenzen blijven bovendien dicht voor export, waardoor een levensvatbare economie in Gaza geen kans maakt.

„Weet je”, zegt zakenman Attalah, „de bevolking van Gaza is de enige partij die niet profiteert van de blokkade. Israël maakt Hamas sterker en sterker, en verzwakt de bevolking. Hamas knapt het vuile werk op voor Israël.”