De vloek van Istanbul

Özcan Yüksek is de hoofdredacteur en oprichter van Atlas Istanbul Magazine, een van de best gelezen tijdschriften van Turkije. Hij schrijft veel over reizen, milieu, geschiedenis en de cultuur van Istanbul. Hij is geboren in Rize aan de Zwarte Zee. En toch mag hij zich een Istanbullu noemen, vindt hij.

„Istanbul is een stad die elke keer als een nieuwkomer arriveert, opnieuw wordt geboren. Wij zijn een nomadisch volk en een nomadische samenleving. Nederland zit vol met Turkse nomaden. Maar ons centrum blijft altijd Istanbul.

„De eerste behoefte van de migrant is om onderdak te vinden. De zorgen over schoonheid of cultuur komen later pas. 70 tot 80 procent van wat hier gebouwd wordt is kaçak, illegaal. Illegaal is oké, dat is de mentaliteit. En wij lijden onder die mentaliteit. Zelfs de nieuwe trambrug over de Gouden Hoorn, die door de gemeente wordt gebouwd, is illegaal.

„Het zal het vijfhonderd jaar oude aanzicht van de stad compleet veranderen. Het is een grof schandaal. De parken, de gebouwen, het verkeer: niets of niemand houdt zich aan de regels. Dat is de vloek van Istanbul.

„De stad verdient beter management. Onze haven is 8.500 jaar oud, dit is het cultuurgoed van de wereld. Alles wat uit Europa naar de rest van de wereld ging, kwam langs Istanbul. En homo erectus reisde vanuit Afrika via Istanbul naar Europa. Deze plek is van onschatbare waarde en het gaat ons allemaal aan wat hier gebeurt. Maar hele wijken uit de Byzantijnse of Ottomaanse tijd worden gewoon vernield. Stel je voor dat dit in de historische wijken van Amsterdam of Venetië zou gebeuren.”

Maar wat doet u er aan?

„In ons tijdschrift publiceren we de projecten die de gemeente of bedrijven van plan zijn uit te voeren. Er wordt nu een tunnel onder de Bosporus gebouwd. De oude stad moet beschermd worden tegen het verkeer, maar door de tunnel zal het verkeer juist vertienvoudigen.”

Wat is het grootste gevaar voor Istanbul?

„De bestuurders. Zij willen van Istanbul een melkkoe maken, een geldmachine. Neem het historische treinstation op Haydarpasa, onze verbinding met Bagdad. Daar willen ze torenflats omheen bouwen, zodat het gaat lijken op Dubai of Maleisië. Er worden hotels gebouwd in de tuinen van paleis Dolmabahçe en paleis Yildiz. Waar in de wereld zou dat worden toegestaan?”