... terwijl bij Pixar vervolgziekte toeslaat

Scene uit de film Cars 2 (2011) FOTO: Disney/Pixar

Cars 2. Regie: John Lasseter, Brad Lewis. In: 200 bioscopen, 102 Ned 3D, 43 OV, 36 Ned 2D, 19 Dig. ***

Cars is het lelijke eendje in de Pixargarage. Liefdesbaby van baas John Lasseter, een autofreak, maar de enige Pixarfilm die tussen 2004 (Finding Nemo) en 2011 (Toy Story 3) geen Oscar voor beste animatiefilm won. En terecht, want Cars miste de resonantie en originaliteit die bij Pixar haast vanzelf spreekt. In een wereld bevolkt door menselijke auto’s raakte de blitse racewagen Lightning McQueen – denk Tom Cruise – verzeild in gehucht Radiator Springs en viel daar voor een meisjesbolide en takelwagen Mater, een Texaanse redneck.

Waarom nu juist op deze saaie titel een vervolg maken? Op zich is het al bedenkelijk dat Pixar, sinds 2006 een dochter van Disney, aan ‘sequelitis’ bezwijkt: Hollywoods vervolgziekte. Pixar neemt sinds het debuut Toy Story in 1995 de tijd voor perfectie: één film per jaar. En herhaalt zich zelden: Toy Story 2 was lang de enige vervolgfilm, of sequel. Dat verandert nu: op het briljante Toy Story 3 volgt Cars 2 en straks Monsters Inc. 2. Verkiest Pixar veiligheid boven uitdaging, winst boven avontuur?

Cars 2 is een voor Pixar ondermaatse James Bond-fantasie. Race-idool McQueen strijdt met het Italiaanse patsertje Francesco om de zege in races in Tokio, Monaco en Londen, uitgeschreven om een milieuvriendelijke biobrandstof te lanceren. Intussen blundert zijn roestige vriend Mater zich door een spionageavontuur met een bende impopulaire automodellen en twee Britse agenten. Maar hoeveel visueel snoepgoed, vaart, 3D en grappen Cars 2 ook biedt, Pixar bederft alles met de hoofdpersoon. Want het draait om Mater, half boezemvriend, half stalker en voorzien van de stem van de onuitstaanbare volkskomiek Larry the Cable Guy. Portee van Cars 2 is dat vrienden trouw zijn door dik en dun; probleem is dat je als kijker die nare, slome Mater zo snel mogelijk wilt dumpen. Cars 2 duurt 112 minuten.

De Jar Jar Binks van Pixar is Mater genoemd, naar het irritante personage dat de Star Wars-films bijna om zeep hielp. Diezelfde Jar Jar Binks was wel populair bij kinderen, zoals ook Cars 2 als kinderfilm voldoet. Maar van Pixar verwacht je meer. Sinds de film Shrek probeert men animatiefilms ook voor ouders boeiend te houden door over de hoofden van de kinderen heen gecodeerde pikanterieën en popculturele verwijzingen af te vuren. Pixar doet het anders: met verrassende, ontroerende helden zoals een verliefd vuilnisrobotje (Wall-E ) of een rat die chef-kok wil worden (Ratatouille). En door complexe emoties en harde waarheden – ziekte, verlating, dood – niet weg te juichen: de studio mixt actie en humor knap met levensernst.

Zo lok je het hele gezin naar de bioscoop, waar Toy Story 3 ruim een miljard dollar opleverde. Maar win je niet per se het hart van de kleinsten, en om hen draait het in de zeer profijtelijke merchandising. Hoewel geen bioscoopsucces, was Cars wel een fenomeen in merchandising: ruim acht miljard miljard dollar opbrengst sinds 2006. Cars 2 is vooral gemaakt om dekbedhoezen, racegames en drinkbekers te verkopen. Zo’n kaskoe laat je niet verhongeren, zeker niet als je deel bent van Disney.

Pixar en Disney hebben een lange relatie. In 1983 ontsloeg Disney Pixarhoofd John Lasseter. Niemand geloofde toen dat computeranimatie speelfilms kon opleveren: eigenaar Steve Jobs wilde in 1986 dat Pixar grafische hard- en sofware verkocht. In 1991 zag Disney het licht en hielp Pixar Toy Story te realiseren. Daarna veroverde Pixar de wereld en kwakkelde Disney.

Toen het in 2004 bijna tot een breuk kwam door de botsende ego’s van Steve Jobs en Disneybaas Michael Eisner, bleek Disney contractueel vervolgfilms te mogen maken op Pixartitels. Disney molk eigen hits als The Lion King graag uit met inferieure sequels: in 1999 maakte Pixar Toy Story 2 al onder druk van Disney. Nu dreigde Eisner het merk Pixar te bezoedelen door in een nieuwe studio, Circle 7, fabriekmatig series rond Toy Story, Finding Nemo en Monsters Inc. te produceren.

Na Eisners vertrek volgde verzoening: Pixar werd een Disneydochter, Jobs grootaandeelhouder van Disney, Lasseter brein van Pixar én Disney. De vraag is nu: kust de magie van Pixar het verkalkte Disney tot leven of besmet Disney Pixar? Periodiek zinkt Disney weg in bureaucratische vadsigheid en fantasieloos herhalen.

Pixar vervolgziekte wijst op besmetting, al begrijpt de studio wel dat louter vervolgfilms imagoschade oplevert. Tegelijk met Cars 2 komt Pixar daarom met een trailer voor de film Brave in 2012: over prinses Merida op de hooglanden van Schotland. In elk geval een fris gezicht. Maar een prinses. Dat riekt naar Disney.