Na serieus werk graag een serieuze reactie

België heeft al ruim een jaar geen regering.

De formateur doet nu een voorstel dat alle partijen pijn doet en daardoor niet zomaar kan worden afgewezen.

Belgian French-speaking Socialist Party (PS) President Elio Di Rupo addresses a news conference after delivering his final report to Belgian King Albert II in Brussels July 4, 2011. King Albert asked Di Rupo to try to form a government following elections on June 13, 2010, the latest attempt to break 12 months of political stalemate in the linguistically divided country. REUTERS/Yves Herman (BELGIUM - Tags: POLITICS) REUTERS

Een week geleden geloofde Elio Di Rupo er zelf nauwelijks in. In opdracht van koning Albert probeert de Franstalige socialist sinds half mei een regering te vormen in België. Na een lange rij van onderhandelaars en bemiddelaars was hij de eerste formateur. Maar hoe zou hij opeens kunnen slagen, na een jaar van mislukte gesprekken en groeiend wantrouwen tussen het Vlaamse noorden en het Franstalige zuiden? „Ik geef mezelf 5 tot 10 procent kans”, zei Di Rupo volgens een Franstalige krant.

Het is de laatste kans. Niemand in België kan zich voorstellen dat de koning na hem iemand anders benoemt – dan komen er nieuwe verkiezingen of misschien wordt de demissionaire regering van Yves Leterme omgevormd tot een soort noodregering. Begin deze week presenteerde Di Rupo, leider van de Parti Socialiste, een nota die hijzelf de „basis voor een regeerakkoord” noemt. Het gaat over extra bevoegdheden voor Vlaanderen, Wallonië en Brussel, en over maatregelen om de forse schuld te verminderen.

Het werd een evenwichtsoefening die in kranten en op televisie kritiek, maar ook bewondering opriep – België is niet alleen verdeeld door de taal, het noorden is ook veel rechtser dan het zuiden. In Franstalig België is de Parti Socialiste het grootst, in Vlaanderen won de rechts-conservatieve N-VA die een onafhankelijk Vlaanderen wil. Toch schreef Di Rupo een stuk waar de partijen niet zomaar nee tegen kunnen zeggen: er zit voor iedereen iets in, het doet iedereen pijn.

Di Rupo wil dat ze vóór donderdagavond reageren. In de hevige politieke crisis die België doormaakt, is de stilte van nu opvallend – politici bestuderen de nota, alleen de Franstalige liberalen hebben al laten weten dat ze die goed vinden. In het kantoor van de Parti Socialiste in Brussel geeft Di Rupo zijn eerste interview aan een buitenlandse krant sinds de verkiezingen van vorig jaar. Wit poloshirt, spijkerbroek, gympen. Di Rupo zegt dat hij wekenlang dag en nacht werkte. Toch ziet hij er ontspannen uit.

Is het een goed teken dat nog bijna niemand reageerde? Een afwijzing, die bij eerdere voorstellen vaak snel kwam, is er nog niet.

„Het getuigt van goede wil en serieuze aandacht. De experts in de partijen doen hun werk.”

Of wachten partijen af om niet de schuld te krijgen van een mislukking?

„Ik denk dat ze zich serieus een mening vormen, zoals ik serieus werk heb gedaan. Ik wacht op antwoord en maak komend weekend een analyse van hoe het verder moet en met welke partijen. Voor de staatshervorming [waardoor Vlaanderen, Wallonië en Brussel meer zelf kunnen beslissen] is een tweederde meerderheid nodig in het parlement. Voor de regering niet.”

U gaf uzelf eerst weinig kans op succes.

„Zo ben ik: voorzichtig. Nu denk ik dat deze nota een basis kan zijn voor een regering. Ik voldoe aan de wensen van partijen en maak het iedereen moeilijk. Het komt er nu op aan dat ze de wil hebben om mee te doen. Anders maakt het niet uit wat ik doe.”

Dit is de laatste poging?

„We hebben een jaar onderhandeld en hard gewerkt. Daar is een grens aan. Partijen kunnen met amendementen komen, maar deze nota moet het in essentie wel zijn. In alle bescheidenheid denk ik dat het niet beter kan. België is een geweldig land met een grote sociale en culturele verscheidenheid. Ik probeer antwoord te geven op de vraag van regio’s om meer autonomie, maar ook om de internationale geloofwaardigheid van België te bewaren.”

Hoe erg is de politieke crisis? Komt er een reactie van de financiële markten?

„Mijn gevoel is dat financiële markten de moeilijkheden begrijpen en zien dat onze economische fundamenten goed zijn. De verwachting is ook dat er een oplossing komt. Als die er ongelukkigerwijs niet komt, denk ik dat het op de financiële markten snel kan veranderen.”

Heeft de politieke crisis de verdeeldheid in het land erger gemaakt?

„Het is een crisis die al zo lang duurt dat ze de kans vergroot op een onbekend avontuur voor dit land. Institutioneel, dus hoe het land in elkaar zit, en wat betreft speculatie op de financiële markten. Dat is een risico.”

Het risico dat het land uiteen valt?

„Daar zijn we niet. U denkt te ver. Dit land en de regio’s hebben een volwassen democratie, er is veel gevoel voor redelijkheid. Ik ben ervan overtuigd dat ook een overgrote meerderheid van de Vlamingen zo’n splitsing niet wil. Ons land moet zich verantwoordelijk gedragen, ook als gastland van de EU en de NAVO.”

Soms lijkt het erop dat niemand premier van België wil worden.

„Niemand?”

U dan wel?

„We moeten eerst een regeerakkoord sluiten en dan praten over functies. Ik ben net voor drie jaar herkozen als partijvoorzitter, ik zoek geen baan.”

Hoe erg is het als uw nota wordt afgewezen?

„Optimisme is een kwestie van wil, zei de filosoof Alain. Dat is mijn motto. In elk geval voor deze week.”