'Meneer J.' maakte Blokker groot

Jaap Blokker maakte van de winkel van zijn grootouders een internationale keten. ‘Meneer J.’ was geliefd bij zijn personeel, schuwde de publiciteit en haalde één keer per jaar uit naar de politiek.

Zijn naam hing aan de gevels van alle winkelstraten, hijzelf was bij het grote publiek nauwelijks bekend. Jaap Blokker hield niet van aandacht voor zijn persoon.

Gisteren overleed de winkelmagnaat, 69 jaar oud. Hij was al tijden ziek. Zijn opvolging lijkt hij vorig jaar geregeld te hebben. Eindelijk. Want als hij één zwakte had bij het leiden van zijn onderneming, dan was het zorgen voor een goede opvolger. Kroonprinsen kwamen en gingen, Blokker bleef tot het bittere einde zelf het familiebedrijf leiden.

'Mijnheer J', zoals zijn personeel hem doorgaans aanduidde, hield alles in zijn winkelconcern onder controle, tot de kleinste details als de kleur van de theekopjes in de kantine. In de 38 jaar dat hij leiding gaf aan het familiebedrijf groeide het van 43 winkels in Nederland tot 2900 winkels door heel Europa.

Van jongsaf heeft Jaap Blokker in het familiebedrijf gewerkt, dat in 1894 werd opgericht door zijn grootouders Jacob Blokker en Saapke Kuiper onder de naam „de Goedkope IJzer- en Houtwinkel Jb. Blokker Bz”. Als 12-jarige jongen hielp hij al mee als liftboy in het filiaal aan de Kalverstraat in Amsterdam.

Op 31-jarige leeftijd werd hij in 1973 medevoorzitter van de directie naast zijn vader. Zijn broer Albert jr, die altijd in zijn schaduw is gebleven, werd adjunct-directeur. Hij opende in hoog tempo filialen in heel Nederland. Hij vond dat elke stad, elk dorp of wijk van enige omvang recht hadden op zijn eigen Blokker. Zelfs als een filiaal niet rendabel was, verzette hij zich tegen sluiting.

Samen met zijn broer wordt hij door Quote 500 geschat op een vermogen van 1,6 miljard euro. Het maandblad stuurde ooit een paparazzifotograaf achter Blokker aan. Dat was nadat hij in een verkiezing van weekblad FEM Business tot Topman het Jaar 2003 was verkozen, een prijs die hij beschouwde als een ode aan het familiebedrijf. Bij de prijsuitreiking liet hij zich vertegenwoordigen door een collega, een foto wilde hij niet ter beschikking stellen. Blokker was panisch voor een ontvoering, sinds zijn goede vriend Gerrit-Jan Heijn in 1986 was vermoord. Openbare optredens vermeed hij, interviews gaf hij zelden.

Een keer per jaar zocht hij de aandacht, in het jaarverslag. Naast opvallend veel financiële details over het familieconcern, gaf de topman daarin onomwonden zijn persoonlijke blik op de wereld. Terugkerend thema in zijn jaarlijkse litanie: de oprukkende winkelcriminaliteit, waar zijn medewerkers zoveel last van hadden en waar de politiek en politie zo weinig aan deden. Hij schroomde niet om, nog voor Pim Fortuyn en Geert Wilders, met zijn vinger te wijzen naar Antilliaanse of Marokkaanse immigranten. Niet uit racisme, maar uit bezorgdheid voor zijn personeel. Na een overval bezocht hij vrijwel altijd het getroffen filiaal.

In het meest recente jaarverslag trok Blokker van leer tegen bredere politieke thema’s: gemeentelijke belastingen (,,reklametaks is het nieuwste verzinsel van geldbeluste gemeenten”), het Nederlandse strafrechtklimaat (,,Nergens is het zo prettig toeven in de gevangenis als in Nederland.”) en de eurocrisis (veroorzaakt door een ,,door de strot geduwde eenheidsmunt”, ,,corrupte siëstalanden langs de Middellandse Zee”, zoals Griekenland”).

Blokker was een van de weinige captains of industry die zich fel verzette tegen, wat hij zag, als de uitverkoop van Nederland. Vorig jaar schreef hij in het jaarverslag dat hij het belachelijk vond dat Nederlandse overheden de energiemaatschappijen aan Zweden en Duitsers hadden verkocht. Eerder verzette hij zich tegen de verkoop van Vendex KBB aan buitenlandse investeringsmaatschappijen. Zelf belegde hij via zijn investeringsvehikel Breed Invest in Nederlandse bedrijven als Beter Bed en Macintosh.

Blokker liep niet te koop met zijn rijkdom. Hij gaf graag aan goede doelen. Zo was hij een van de oprichters van Cliniclowns en besteedde hij veel geld aan lichamelijk en verstandelijk gehandicapten, vooral in Het Gooi. Hij speelde jarenlang Sinterklaas voor ze en samen met zijn vrouw ging hij met visueel gehandicapte kinderen op wintersport.

Eind vorig jaar kreeg hij de ING Lifetime Achievement Award. Een zwaar geëmotioneerde Blokker verscheen, samen met vrouw Els, dit keer wel in het openbaar. Hij was toen al ziek. „Ik kom nog elke dag naar de zaak en hoop dat nog zo lang mogelijk te doen”, zei hij daar.