Kwart minder studenten beeldende kunst

Hogescholen gaan minder studenten opleiden tot beeldend kunstenaar, danser en musicus. De zestien hogescholen met kunstopleidingen (van Gerrit Rietveld Academie tot Fontys Hogescholen) willen met ingang van 2012 het aantal eerstejaars beeldende kunst en dans met een kwart verminderen en het aantal klassieke en jazzmusici met 10 procent.

Het geld dat zo vrijkomt gaan ze investeren in de kwaliteit van het onderwijs en in extra masteropleidingen. Dat staat in hun plan Focus op toptalent dat de HBO-raad, de vereniging van hogescholen, donderdag aan staatssecretaris Zijlstra (Cultuur en Onderwijs, VVD) overhandigt. Nu zijn er 543 eerstejaars beeldende kunst, 288 voor dans en 1.002 voor muziek – op een totaal van 5.491 eerstejaars in het kunstvakonderwijs.

„Het is goed dat dit gebeurt, zo kunnen we ons beter profileren”, zegt Tijmen van Grootheest die het overleg tussen de hogescholen de afgelopen maanden heeft geleid. Voor de Gerrit Rietveld Academie, waar Van Grootheest collegevoorzitter is, betekenen de afspraken 20 procent minder bachelor-studenten terwijl de masteropleidingen met 10 procent groeien. „Zo kunnen we meer investeren in kleinere groepen.”

Het kunstvakonderwijs staat al enige tijd onder druk. Uit de politiek en de cultuursector klinkt dat er te veel studenten worden opgeleid die niet goed zijn voorbereid op de arbeidsmarkt. Op dit moment volgen ruim 21.000 studenten een kunstvakopleiding – van games tot barokviool. Anderhalf jaar na die opleiding is ruim 7 procent zonder baan, tegenover 4 procent in het totale hoger beroepsonderwijs. De werkgelegenheidskansen lopen uiteen: voor studenten design (vormgeving) is veel werk, beginnend beeldend kunstenaars hebben het moeilijker.

Om ingrijpen van buitenaf voor te zijn stelden de scholen dit plan op. Staatssecretaris Zijlstra moet het nog goedkeuren, maar hij heeft al laten weten dat ook hij vindt dat kunstopleidingen strenger moeten selecteren en dat ze het geld dat dit oplevert moeten investeren in onderwijs.

In een reactie zegt de voorzitter van de HBO-raad, Guusje ter Horst: „Het is nooit simpel tot een vermindering van het aantal opleidingsplaatsen te komen. De kunstsector heeft nu laten zien dat hij daartoe in staat is.” Belangrijk is volgens haar dat hogescholen het geld dat ze overhouden kunnen investeren. Het plan zal volgens Ter Horst leiden tot minder kunstenaars en meer toptalent.

De afgesproken vermindering van eerstejaars zijn gemiddelden. Bij dans is de grootste reductie in Rotterdam bij Codarts: 33 procent. Voor muziek heeft Fontys met 18 procent de grootste daling. Bij beeldende kunst is de grootste reductie, 28 procent, bij de hogeschool voor de kunsten Artez. Volgens bestuursvoorzitter Dingeman Kuilman is dit een gevolg van het feit dat Artez een fusieschool is. „We hebben nooit de mogelijkheid gehad de opleiding opnieuw in te richten. Nu zijn we in de gelegenheid dat te doen omdat de koppeling tussen aantal studenten en inkomsten wordt losgelaten.” Artez gaat het geld investeren in masteropleidingen en in een nieuwe bacheloropleiding ‘creative writing’.