Koersval CSM wekt argwaan

CSM verraste gisteren met een winstwaarschuwing door dure grondstoffen. Vreemde koersbewegingen zorgen voor nog meer vraagtekens.

En weer gaat een Nederlands concern door dure grondstoffen onderuit. Eerder verrasten al verf- en chemieconcern AkzoNobel, elektronicaconcern Philips en navigatieproducent TomTom met een lagere winst. Nu is het de beurt aan CSM, 's werelds grootste fabrikant van bakkerijproducten, voor negatief nieuws.

Het concern uit Diemen gaf gisteren een winstwaarschuwing waarna het aandeel met 7,45 procent naar beneden tuimelde. Vraag is echter of de averij beperkt blijft tot een koersval. Een dag eerder kromp de waarde van het concern ook al met 5,4 procent. Een hoog handelsvolume zorgde toen voor vreemde koersbewegingen. En dat wekt argwaan bij de toezichthouder.

De Autoriteit Financiële Markten meldt dat er een feitenonderzoek is gestart. „Als er substantiële prijsbewegingen zijn of opvallende veranderingen in het handelsvolume, kijken we altijd na wat er aan de hand is”, zegt een woordvoerder. Als er sprake is van mogelijk marktmisbruik, dan begint een formeel onderzoek.

De belangenvereniging voor beleggers VEB wees er gisteren op dat er maandag drie keer zoveel in het aandeel is gehandeld als op een gemiddelde beursdag afgelopen jaar. VEB-econoom David Tomic noemt het koersverloop „verdacht”. Hij sluit niet uit dat er met voorkennis is gehandeld.

CSM liet gisteren weten dat de „zuivere winst” van de groep – aangeduid als ‘ebita’ (de winst voor rente, belasting en waardevermeerderingen) – in de eerste zes maanden op 80 miljoen euro zal uitkomen, bijna een kwart lager dan in dezelfde periode van vorig jaar. Voor heel 2011 zal de winst circa 40 miljoen lager liggen dan in 2010, zo blijkt uit het persbericht dat het concern verspreidde.

De leverancier van bakkerij-ingrediënten, die onder meer cakes en muffins levert aan de horeca, hield tot gisteren publiekelijk vol dat duurdere grondstoffen zoals oliën, suiker, cacao, meel en mais het bedrijf in de eerste helft van het jaar slechts 200 miljoen euro extra zouden kosten. Nu is dat bedrag met 40 miljoen verhoogd. Die hogere kosten konden in het tweede kwartaal niet volledig doorberekend worden aan de klanten, aldus de bedrijfstop. Het gevolg is dat de marges onder druk staan.

De VEB begrijpt niet waarom het concern zijn winstwaarschuwing zo laat meldde. „De prijzen van de ruwe grondstoffen die CSM gebruikt, zijn de laatste tijd juist wat gedaald. De pijn moet dus al langer bekend zijn.” Suiker is inderdaad sinds eind vorig jaar met 22,5 procent in waarde gedaald. Palmolie werd ruim 2 procent goedkoper en cacaobonen zijn in die zes maanden nauwelijks duurder geworden.

CSM, dat bakkerijproducten en halffabricaten zoals melkzuur maakt, zag zijn omzet in 2010 stijgen van 2,5 miljard euro naar bijna 3 miljard. De nettowinst steeg mee, van 86 miljoen in 2009 tot net onder de 100 miljoen. Maar circa 60 procent van die omzet gaat op aan de inkoop van grondstoffen.

Vooral de fors gestegen prijzen voor tarwe en mais – respectievelijk met 15 en 23 procent in de afgelopen zes maanden – wegen zwaar door en zetten de winstmarge onder druk. Maar dat is al langer bekend. Sinds het concern in het najaar van 2010 liet weten dat de prijzen voor grondstoffen in alle divisies „substantieel stijgen” is de prijzenspiraal voor een aantal grondstoffen zelfs in kracht afgenomen.

„Drie weken geleden op een conferentie in Parijs hield CSM-topman Gerard Hoetmer nog vast aan eerdere verwachtingen”, zegt David Tomic. Hij trekt hieruit twee conclusies. „Ofwel is de bestuurstop van CSM compleet verrast geweest door de grondstofkosten, ofwel heeft het bedrijf de invloed van de grondstofprijzen op het resultaat te laat naar buiten gebracht.”

Gisteren nam de beleggersvereniging hierover contact op met de AFM. Ze stuurde ook een brief naar de raad van bestuur van CSM met daarin een aantal vragen. De VEB wijst in het bijzonder op een order van 50.000 CSM-aandelen rond half drie in de middag, één dag voor de bekendmaking van het persbericht welteverstaan. „Deze transactie was dermate groot, en op een dermate precair moment, dat bij CSM meteen alle alarmbellen hadden moeten gaan rinkelen”, aldus de beleggersvereniging.

Vanochtend opende het aandeel op 20 euro om daarna met 2,3 procent te dalen. CSM, dat ruim 9.600 mensen in dienst heeft, heeft nog weinig fiducie in de traditionele markten van Europa en Noord-Amerika. Het hoopt vooral in groeimarkten de nodige ruimte te vinden om hogere grondstofkosten op consumenten af te wentelen.